Shloka 13

Sanatsujāta on Vedic Learning, Truth (Satya), and the Discipline of Dama–Tyāga–Apramāda

Devanagari script

समा गुरौ यथा वृत्तिर्गुरुपत्न्यां तथा55चरेत्‌ । तत्युत्रे च तथा कुर्वन्‌ द्वितीय: पाद उच्यते

Transliteration

samā gurau yathā vṛttir guru-patnyāṃ tathā caret | tat-putre ca tathā kurvan dvitīyaḥ pāda ucyate ||

Translation

Man soll sich gegenüber der Frau des Lehrers genau so verhalten wie gegenüber dem Lehrer selbst. Und ebenso gegenüber dem Sohn des Lehrers zu handeln—das wird als der zweite ‘Fuß’ (pāda), der zweite Schritt rechten Verhaltens, erklärt. Die Lehre betont disziplinierte Ehrfurcht und moralische Selbstzucht im Haushalt des Guru als Fundament des Dharma.

Word by Word

• समा: equal (conduct)
• समा: Karta
• Type: Adjective
• Root: सम
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• गुरौ: in/with the teacher
• गुरौ: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: गुरु
• Form: Masculine, Locative, Singular

• यथा: as, just as
• Type: Indeclinable
• Root: यथा

• वृत्तिः: conduct, behavior
• वृत्तिः: Karta
• Type: Noun
• Root: वृत्ति
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• गुरु-पत्न्याम्: in/with the teacher’s wife
• गुरु-पत्न्याम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: गुरुपत्नी
• Form: Feminine, Locative, Singular

• तथा: so, likewise
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• चरेत्: should behave
• Type: Verb
• Root: चर्
• Form: Optative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada

• तत्र: there, in that matter
• तत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र

• उत्रे: here/there (as read; likely corrupt)
• उत्रे: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: उत्र

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• तथा: likewise
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• कुर्वन्: doing, acting
• कुर्वन्: Karta
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: Present active participle (शतृ), Masculine, Nominative, Singular

• द्वितीयः: the second
• द्वितीयः: Karta
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• पादः: quarter (of a verse)
• पादः: Karta
• Type: Noun
• Root: पाद
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• उच्यते: is said, is stated
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Present (Lat), 3rd, Singular, Atmanepada (passive sense)

Speaker

सनत्सुजात उवाच

Characters & Entities

• सनत्सुजात
• गुरु
• गुरुपत्नी
• गुरुपुत्र