Shloka 28
Sanatsujāta–Dhṛtarāṣṭra Saṃvāda: Pramāda as Mṛtyu
Chapter 42
श्रेयांस्तु षड्विधस्त्याग: श्रियं प्राप्प न हृष्यति । इष्टापूर्ते द्वितीयं स्यान्नित्यवैराग्ययोगत:,राजेन्द्र! छ: प्रकारका जो सर्वश्रेष्ठ त्याग है, उसे बताते हैं। लक्ष्मीको पाकर हर्षित न होना--यह प्रथम त्याग है; यज्ञ-होमादिमें तथा कुएँ, तालाब और बगीचे आदि बनानेमें धन खर्च करना दूसरा त्याग है और सदा वैराग्यसे युक्त रहकर कामका त्याग करना-यह तीसरा त्याग कहा गया है। महर्षिलोग इसे अनिर्वचनीय मोक्षका उपाय कहते हैं। अतः यह तीसरा त्याग विशेष गुण माना गया है
śreyāṁs tu ṣaḍvidhas tyāgaḥ śriyaṁ prāpya na hṛṣyati | iṣṭāpūrte dvitīyaṁ syān nityavairāgyayogataḥ rājendra ||
Sanatsujāta lehrt den König, dass die höchste Entsagung sechsfach ist. Erstens: selbst wenn man Wohlstand (Lakṣmī) erlangt, soll man nicht in Hochmut und Überschwang geraten. Zweitens: man soll Reichtum heiligen Darbringungen und öffentlichen Wohltaten widmen — Riten wie Opfer und Feueropfer sowie Werke wie den Bau von Brunnen, Teichen und Gärten. Darüber hinaus weist er auf eine tiefere Entsagung hin, gegründet in beständigem Nichtanhaften: Entsagung ist nicht bloß äußeres Aufgeben, sondern innere Freiheit, die den Weg zur Befreiung trägt.
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Renunciation is not only giving up possessions; it is primarily inner discipline: do not become elated by prosperity, and direct wealth toward sacred rites and public welfare. Such restraint and generosity, supported by steady dispassion (vairāgya), prepares the mind for liberation-oriented living.
In the Sanatsujātīya section of Udyoga Parva, Sanatsujāta instructs the king (addressed as rājendra) on spiritual ethics. Here he begins enumerating the superior, sixfold forms of tyāga, starting with equanimity in fortune and the practice of iṣṭa-pūrta (religious offerings and public benefactions).