Shloka 9
उद्योगपर्व — विदुरनीतिः (Adhyāya 37): आयुःक्षयहेतवः, नीतिसूत्राणि, बलभेदाः, पाण्डव-विग्रहदोषदर्शनम्
नविश्वसेदविश्वस्ते विश्वस्ते नातिविश्वसेत् । विश्वासाद् भयमुत्पन्नं मूलान्यपि निकृन्तति,जो विश्वासका पात्र नहीं है, उसका तो विश्वास करे ही नहीं; किंतु जो विश्वासपात्र है, उसपर भी अधिक विश्वास न करे। विश्वाससे जो भय उत्पन्न होता है, वह मूलका भी उच्छेद कर डालता है
na viśvased aviśvaste viśvaste nātiviśvaset | viśvāsād bhayam utpannaṁ mūlāny api nikṛntati ||
Vidura rät zu maßvoller Vorsicht im Vertrauen: Man soll keinem Vertrauen schenken, der nicht vertrauenswürdig ist; und selbst bei einem als zuverlässig Geltenden darf man nicht allzu leichtgläubig werden. Denn die Gefahr, die aus fehlgeleitetem Vertrauen entsteht, kann selbst die Wurzeln fällen—Grundlage, Sicherheit und Ansehen zerstören.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Trust must be governed by discernment: do not trust the untrustworthy, and do not trust even the trustworthy without limits. Excessive or misplaced trust creates vulnerability that can destroy one’s very foundations—wealth, safety, reputation, and relationships.
In Udyoga Parva, as tensions move toward war, Vidura offers moral and practical counsel (nīti) to guide conduct and policy. This verse is part of his warning that poor judgment in alliances and confidences can bring catastrophic harm.