उद्योगपर्व — विदुरनीतिः (Adhyāya 37): आयुःक्षयहेतवः, नीतिसूत्राणि, बलभेदाः, पाण्डव-विग्रहदोषदर्शनम्
अरोषणो य: समलोष्टाश्मकाछचन: प्रहीणशोको गतसन्धिविग्रह: । निन्दाप्रशंसोपरत: प्रियाप्रिये त्यजन्नुदासीनवदेष भिक्षुक:,जो क्रोध न करनेवाला, लोष्ट", पत्थर और सुवर्ण-को एक-सा समझनेवाला, शोकहीन, सन्धि-विग्रहसे रहित, निन्दा-प्रशंसासे शून्य, प्रिय-अप्रियका त्याग करनेवाला तथा उदासीन है, वही भिक्षुक (संन्यासी) है
aroṣaṇo yaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ prahīṇaśoko gatasandhivigrahaḥ | nindāpraśaṃsoparataḥ priyāpriye tyajann udāsīnavad eṣa bhikṣukaḥ ||
Vidura bestimmt den wahren Bettelmönch: den, der frei von Zorn ist; der Erdklumpen, Stein und Gold für gleich hält; der den Kummer abgelegt hat; der über die Rechnungen von Bündnis und Fehde hinausgegangen ist; den weder Tadel noch Lob bewegt; und der Anhaftung wie Abneigung aufgibt und in der stillen Unbeteiligtheit eines unvoreingenommenen Zeugen lebt. Nur ein solcher verdient den Namen „bhikṣu“ (Entsagender).
विदुर उवाच
A true renunciant is identified by inner freedom: absence of anger and grief, equal regard for worthless and valuable objects, and detachment from praise/blame and like/dislike—standing beyond social and political dualities such as alliance and conflict.
In Udyoga Parva, as tensions move toward war, Vidura offers moral counsel. Here he shifts from external labels to inner qualifications, defining the ‘bhikṣu’ by ethical and psychological steadiness rather than by mere appearance or status.