Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

उद्योगपर्व — विदुरनीतिः (Adhyāya 37): आयुःक्षयहेतवः, नीतिसूत्राणि, बलभेदाः, पाण्डव-विग्रहदोषदर्शनम्

हित्वा तान्‌ परमेष्वासान्‌ पाण्डवानमितौजस: । आहितं भारतैश्वर्य त्वया दुर्योधने महत्‌,भारत! आपने उन महान्‌ धनुर्धर और अत्यन्त तेजस्वी पाण्डवोंको छोड़कर यह महान्‌ ऐश्वर्यका भार दुर्योधनके ऊपर रख दिया है

hitvā tān parameṣvāsān pāṇḍavān amitaujasaḥ | āhitaṃ bhārat-aiśvaryaṃ tvayā duryodhane mahat, bhārata |

Vidura spricht: „Indem du jene Pāṇḍava—oberste Bogenschützen von unermesslicher Kraft—beiseitegeschoben hast, hast du die große Last der Bharata-Herrschaft auf Duryodhana gelegt, o Bhārata. Du hast die wahrhaft Fähigen und Rechtschaffenen zurückgesetzt und das Gewicht des Königtums auf einen verlagert, dessen Entscheidungen die sittliche Ordnung des Reiches gefährden.“

हित्वाhaving abandoned
हित्वा:
TypeVerb
Rootहा (त्यागे)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
तान्those
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
परमेष्वासान्supreme archers
परमेष्वासान्:
Karma
TypeNoun
Rootपरमेष्वास
FormMasculine, Accusative, Plural
पाण्डवान्the Pandavas
पाण्डवान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Accusative, Plural
अमितौजसःof immeasurable vigor (very mighty)
अमितौजसः:
Karma
TypeAdjective
Rootअमित-ओजस्
FormMasculine, Accusative, Plural
आहितम्has been placed/laid
आहितम्:
TypeVerb
Rootआ-धा (न्यासे) → आहित
FormNeuter, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
भारतैश्वर्यम्the sovereignty/royal power of the Bharatas
भारतैश्वर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootभारत-ऐश्वर्य
FormNeuter, Nominative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormInstrumental, Singular
दुर्योधनेin/onto Duryodhana
दुर्योधने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Locative, Singular
महत्great
महत्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Nominative, Singular
भारतO Bharata!
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular

विदुर उवाच

V
Vidura
P
Pandavas
D
Duryodhana
D
Dhritarashtra (implied by address 'Bhārata')
B
Bharata sovereignty (Bhārata-aiśvarya)

Educational Q&A

Rulership is a moral burden that should rest on the most capable and dharmic heirs; favoritism that ignores merit and righteousness transfers the kingdom’s weight to unfit hands and invites ruin for the polity.

In Vidura’s counsel to Dhṛtarāṣṭra during the Udyoga Parva, he rebukes the king for sidelining the powerful Pandavas and effectively entrusting the empire’s fate to Duryodhana, warning of the ethical and political consequences.