Shloka 36
Udyoga-parva Adhyāya 34 — Vidura’s Counsel on Deliberation, Speech-Discipline, and Dharmic Kingship
प्रह्नमादने कहा--विरोचन! सुधन्वाके पिता अंगिरा मुझसे श्रेष्ठ हैं, सुधन्वा तुमसे श्रेष्ठ है, इसकी माता तुम्हारी मातासे श्रेष्ठ है; अतः तुम आज सुधन्वाके द्वारा जीते गये ।। विरोचन सुधन्वायं प्राणानामी श्वरस्तव । सुधन्वन् पुनरिच्छामि त्वया दत्तं विरोचनम्,विरोचन! अब सुधन्वा तुम्हारे प्राणोंका स्वामी है। सुधन्वन्! अब यदि तुम दे दो तो मैं विरोचनको पाना चाहता हूँ
Prahlāda uvāca—virocana! sudhanvanaḥ pitā aṅgirā mattaḥ śreṣṭhaḥ; sudhanvā tvattaḥ śreṣṭhaḥ; asya mātā tava mātur api śreṣṭhā; ataḥ tvam adya sudhanvanā jitah. virocana! sudhanvāyaṃ prāṇānām īśvaras tava. sudhanvan! punar icchāmi tvayā dattaṃ virocanam.
Prahlāda sprach: „Virocana! Sudhanvās Vater, Aṅgiras, ist mir überlegen; Sudhanvā ist dir überlegen; und seine Mutter ist sogar deiner Mutter überlegen. Darum bist du heute von Sudhanvā besiegt worden. Virocana, Sudhanvā ist nun Herr über deinen Lebensatem. Sudhanvan, wenn du ihn zurückgewährst, wünsche ich Virocana wiederzuerlangen — den, der dir als Pfand übergeben wurde.“
प्रह्माद उवाच
Educational Q&A
Status and authority are grounded in recognized spiritual and ethical superiority (here, linked to lineage and virtue), and one must accept the outcome of a righteous contest without evasion; yet compassion and restitution can be sought through the victor’s consent.
Prahlāda acknowledges that Virocana has lost to Sudhanvan, declaring that Sudhanvan now holds power even over Virocana’s life as the winner of the stake; then Prahlāda appeals to Sudhanvan to grant Virocana back, seeking his son’s restoration by the victor’s mercy.