Shloka 23
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
नाप्राप्यमभिवाउछन्ति नष्ट नेच्छन्ति शोचितुम् । आपत्सु च न मुहान्ति नरा: पण्डितबुद्धय:,पण्डितोंकी-सी बुद्धि रखनेवाले मनुष्य दुर्लभ वस्तुकी कामना नहीं करते, खोयी हुई वस्तुके विषयमें शोक करना नहीं चाहते और विपत्तिमें पड़कर घबराते नहीं हैं
nāprāpyam abhivāñchanti naṣṭaṁ necchanti śocitum | āpatsu ca na muhyanti narāḥ paṇḍitabuddhayaḥ ||
Vidura spricht: Menschen, die mit weiser, unterscheidender Einsicht begabt sind, begehren nicht, was nicht zu erlangen ist; sie wollen nicht über das Verlorene trauern; und wenn Unheil heraufzieht, verlieren sie nicht die Fassung. Dieser Vers, als Rat zur Beruhigung eines aufgewühlten Geistes, preist praktische Weisheit—Begehren, durch die Wirklichkeit gezügelt, Kummer, durch Verständnis gebremst, und Mut, der in der Not bewahrt wird.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Wise people align desire with what is truly attainable, do not cling to what has already been lost, and keep mental clarity during crises—showing restraint, acceptance, and steadiness as marks of paṇḍita-buddhi (mature discernment).
In Udyoga Parva, Vidura offers moral and practical counsel in the tense lead-up to war. Here he characterizes the conduct of the truly wise, urging emotional discipline and clear judgment amid loss and impending danger.