Shloka 17
Udyoga Parva, Adhyaya 31 — Yudhiṣṭhira’s Instructions to Sañjaya
Peace Appeal and Five-Village Proposal
स त्वमर्थ संशयितं विना तै- राशंससे पुत्रवशानुगो5स्य । अधर्मशब्दश्न महान् पृथिव्यां नेदं कर्म त्वत्समं भारताग्रय,भरतवंशशिरोमणे! आप इस समय अपने पुत्रोंके वशमें होकर पाण्डवोंको अलग करके अकेले उनकी सारी सम्पत्ति ले लेना चाहते हैं; पहले तो इसकी सफलतामें ही संदेह है। (और यदि आप सफल हो भी जाय॑ँ तो) इस भूमण्डलमें इस अधर्मके कारण आपकी बड़ी भारी निन््दा होगी। अतः यह कार्य कदापि आपके योग्य नहीं है
sa tvam artha-saṁśayitaṁ vinā tair āśaṁsase putra-vaśānugo 'si | adharma-śabdaś ca mahān pṛthivyāṁ nedaṁ karma tvat-samaṁ bhāratāgrya bharata-vaṁśa-śiromaṇe ||
Sañjaya sprach: Und doch hoffst du, von deinen Söhnen gelenkt, noch immer, den Pāṇḍavas ihr gesamtes Vermögen zu entreißen, indem du sie isolierst—obwohl schon der Erfolg eines solchen Plans zweifelhaft ist. Und selbst wenn du Erfolg hättest, würde ein lauter Ruf nach „Adharma“ über die Erde gehen und dich mit schwerer Schande bedecken. Eine solche Tat ziemt dir nicht, du Erster unter den Bhāratas, Kronjuwel des Bharata-Geschlechts.
संजय उवाच
Educational Q&A
A ruler must not let filial attachment override dharma: unjustly dispossessing others—especially by isolating them—invites both practical failure and lasting public condemnation. Moral legitimacy and reputation are integral to rightful kingship.
Sanjaya addresses Dhritarashtra, warning that under his sons’ influence he is entertaining a plan to exclude the Pandavas and take their wealth. Sanjaya stresses the plan’s uncertainty and, more importantly, the widespread blame of adharma it would bring, making it unworthy of Dhritarashtra’s stature.