Shloka 13
Udyoga Parva, Adhyaya 31 — Yudhiṣṭhira’s Instructions to Sañjaya
Peace Appeal and Five-Village Proposal
परप्रयुक्त: पुरुषो विचेष्टते सूत्रप्रोता दारुमयीव योषा । इमं दृष्टवा नियमं पाण्डवस्य मन्ये परं कर्म दैवं मनुष्यात्,महाराज! सूतमें बँधी हुई कठपुतली जिस प्रकार दूसरोंसे प्रेरित होकर ही नृत्य करती है, उसी प्रकार मनुष्य परमात्माकी प्रेरणासे ही प्रत्येक कार्यके लिये चेष्टा करता है। पाण्डुनन्दन युधिष्ठिरके इस कष्टको देखकर मैं यह मानने लगा हूँ कि मनुष्यके पुरुषार्थकी अपेक्षा दैव (ईश्वरीय) विधान ही बलवान है
sañjaya uvāca | paraprayuktaḥ puruṣo viceṣṭate sūtraprotā dārumayīva yoṣā | imaṃ dṛṣṭvā niyamaṃ pāṇḍavasya manye paraṃ karma daivaṃ manuṣyāt, mahārāja ||
Sañjaya sprach: „Ein Mensch handelt nur, wenn er von einem anderen angetrieben wird—wie eine hölzerne Puppe, an Schnüren aufgefädelt, die sich bewegt und tanzt, wenn man an ihren Fäden zieht. Als ich diese harte Fessel über dem Pāṇḍava (Yudhiṣṭhira) sah, o großer König, kam ich zu der Ansicht, dass das Geschick—die göttliche Ordnung—menschliches Bemühen überwiegt.“
संजय उवाच