Shloka 23
Udyoga-parva Adhyāya 3 — Sātyaki on Inner Disposition, Legitimacy, and Coercive Readiness
निहता वा रणे सर्वे स्वप्स्यन्ति वसुधातले,अतः पाए्डुपुत्र युधिष्ठिरके मनमें जो अभिलाषा है, उसीकी आपलोग आलस्य छोड़कर सिद्धि करें। धृतराष्ट्र राज्य लौटा दें और पाण्डुपुत्र युधिष्ठिर उसे ग्रहण करें। अब पाण्डुनन्दन युधिष्ठिरको राज्य मिल जाना चाहिये, अन्यथा समस्त कौरव युद्धमें मारे जाकर रणभूमिमें सदाके लिये सो जायँगे
nihatā vā raṇe sarve svapsyanti vasudhātale | ataḥ pāṇḍuputra yudhiṣṭhira te manasi yo 'bhilāṣaḥ sa ālasyaṃ tyaktvā yuṣmābhiḥ siddhyatām | dhṛtarāṣṭro rājyaṃ pratyādadātu, pāṇḍuputro yudhiṣṭhiras tad gṛhṇātu | adhunā pāṇḍunandana-yudhiṣṭhirāya rājyaṃ prāptum ucitam, anyathā sarve kauravā yuddhe hatā raṇabhūmau sadā-kṛte śayiṣyante ||
Vaiśampāyana sprach: „Wenn sie alle in der Schlacht erschlagen werden, werden sie auf der Erde schlafen. Darum: Welchen Wunsch ihr auch in eurem Sinn für Yudhiṣṭhira, Pāṇḍus Sohn, hegt—werft die Mattigkeit ab und bringt ihn zur Erfüllung. Dhṛtarāṣṭra soll das Königreich zurückgeben, und Yudhiṣṭhira, Pāṇḍus Sohn, soll es annehmen. Jetzt ist es recht, dass Yudhiṣṭhira, der Ruhm des Hauses Pāṇḍu, die Herrschaft erlange; sonst werden alle Kauravas im Krieg getötet und für immer auf dem Schlachtfeld liegen.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse stresses timely, dharma-aligned political action: restore rightful sovereignty to avoid catastrophic war. It frames delay and stubbornness as leading to needless death, urging reconciliation through justice rather than escalation.
In Udyoga Parva’s pre-war negotiations, the narration warns that if the kingdom is not returned to Yudhiṣṭhira, the dispute will culminate in battle where the Kauravas will be slain and lie on the battlefield; hence Dhṛtarāṣṭra should restore the realm and Yudhiṣṭhira should accept it.