Shloka 23
Udyoga-parva Adhyāya 28: Dharmādharmalakṣaṇa in Āpad
Crisis-Discernment of Right and Wrong
अधीयीत ब्राह्मणो वै यजेत दद्यादीयात् तीर्थमुख्यानि चैव । अध्यापयेद् याजयेच्चापि याज्यान् प्रतिग्रहान् वा विहितान् प्रतीच्छेत्,ब्राह्मण अध्ययन, यज्ञ एवं दान करे तथा प्रधान-प्रधान तीर्थोंकी यात्रा करे, शिष्योंको पढ़ावे और यजमानोंका यज्ञ करावे अथवा शाख्त्रविहित प्रतिग्रह (दान) स्वीकार करे
adhīyīta brāhmaṇo vai yajeta dadyād īyāt tīrthamukhyāni caiva | adhyāpayed yājayec cāpi yājyān pratigrahān vā vihitān pratīcchet ||
Vāyu sprach: „Ein Brāhmaṇa soll sich dem vedischen Studium widmen; er soll Opfer vollziehen; er soll geben und auch nur das annehmen, was rechtens ist; und er soll die vornehmsten heiligen Furten aufsuchen. Er soll Schüler unterweisen, für geeignete Opferherren die Opfer leiten und Gaben nur dann annehmen, wenn die Schriften es erlauben.“
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse outlines the normative dharma of a brāhmaṇa: disciplined Vedic study, performance and facilitation of sacrifice, teaching, pilgrimage to major tīrthas, generosity, and the careful acceptance of gifts only when scripturally permitted.
In Udyoga Parva’s counsel-oriented setting, Vāyu speaks as an authority figure, prescribing ideal conduct. The focus is not battlefield action but ethical instruction on social and religious responsibilities.