Shloka 7
अध्याय 24 — संजयस्य शमोपदेशः
Sanjaya’s Counsel Toward Conciliation
सर्वक्षयो दृश्यते यत्र कृत्स्न: पापोदयो निरयो5भावसंस्थ: । कस्तत् कुर्याज्जातु कर्म प्रजानन् पराजयो यत्र समो जयश्नल,जिसमें सबका विनाश दिखायी देता है, जिससे पूर्णतः पापका उदय होता है, जो नरकका हेतु है, जिसके अन्तमें अभाव ही हाथ लगता है और जिसमें जय तथा पराजय दोनों समान हैं, उस युद्ध-जैसे कठोर कर्मके लिये कौन समझदार मनुष्य कभी उद्योग करेगा?
sarvakṣayo dṛśyate yatra kṛtsnaḥ pāpodayo nirayo ’bhāvasaṃsthaḥ | kas tat kuryāj jātu karma prajānann parājayo yatra samo jayaś ca ||
Wo man völlige Vernichtung voraussieht, wo die Sünde in voller Stärke aufsteigt, wo das Ende die Hölle ist, wo zuletzt nur Leere und Verlust verbleiben—und wo Sieg und Niederlage gleich sind—welcher Weise würde, dies wissend, jemals ein so hartes Werk wie den Krieg beginnen?
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse argues from consequences: war brings universal destruction and the rise of sin, leads toward hellish results, and ends in emptiness; therefore a discerning person should not initiate such an action, especially when even victory is morally and existentially no better than defeat.
Sañjaya, speaking within the Udyoga Parva’s pre-war deliberations, articulates a warning against undertaking war by emphasizing its inevitable devastation and ethical cost, framing it as an enterprise unworthy of a wise, informed agent.