Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

धृतराष्ट्र-संजय संवादः — उपप्लव्यगमनाज्ञा

Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Command to Proceed to Upaplavya

नाहं क्वचित्‌ संजय पाण्डवानां मिथ्यावृत्ति काज्चन जात्वपश्यम्‌ | सर्वा श्रियं ह्यात्मवीर्येण लब्धां पर्याकार्ष: पाण्डवा महा[मेव,संजय! मैंने कभी कहीं पाण्डवोंमें थोड़ी-सी भी मिथ्या वृत्ति नहीं देखी है। पाण्डवोंने अपने पराक्रमसे प्राप्त हुई सारी सम्पत्ति मेरे ही अधीन कर दी थी गावल्गणि: संजय: सूतसूनु- रजातशत्रुमवदत्‌ प्रतीत: । दिष्ट्या राजंस्त्वामरोगं प्रपश्ये सहायवन्तं च महेन्द्रकल्पम्‌ गवल्गणनन्दन सूतपुत्र संजयने प्रसन्न होकर अजातशत्रु राजा युधिष्ठिर्से कहा --'राजन्‌! बड़े सौभाग्यकी बात है कि आज मैं देवराज इन्द्रके समान आपको अपने सहायकोंके साथ स्वस्थ एवं सकुशल देख रहा हूँ

vaiśampāyana uvāca | nāhaṃ kvacit saṃjaya pāṇḍavānāṃ mithyāvṛttiṃ kāñcana jātva-paśyam | sarvāḥ śriyaṃ hy ātmavīryeṇa labdhāṃ paryākārṣaḥ pāṇḍavā mama || gāvalgaṇiḥ saṃjayaḥ sūtasūnur ajātaśatrum avadat pratītaḥ | diṣṭyā rājan tvām arogam prapaśye sahāyavantaṃ ca mahendrakalpam ||

Vaiśampāyana sprach: „Sañjaya, niemals und nirgends habe ich bei den Pāṇḍavas auch nur die geringste Neigung zur Unwahrheit gesehen. Allen Glanz und Reichtum, den sie durch eigene Tapferkeit erlangten, stellten sie vollständig unter meine Gewalt.“ Da sprach Sañjaya, Sohn Gavalgaṇas, der Sohn des Wagenlenkers, mit frohem Herzen zu Ajātaśatru (Yudhiṣṭhira): „O König, wahrlich glückverheißend ist es, dich heute frei von Krankheit zu sehen, sicher und wohlauf, zusammen mit deinen Verbündeten—gleich Indra selbst.“

not
:
TypeIndeclinable
Root
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Singular
क्वचित्anywhere/ever
क्वचित्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootक्वचित्
संजयO Sañjaya
संजय:
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Vocative, Singular
पाण्डवानाम्of the Pāṇḍavas
पाण्डवानाम्:
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Genitive, Plural
मिथ्या-वृत्तिम्false conduct/false dealing
मिथ्या-वृत्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootमिथ्यावृत्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
काञ्चनany (even a little)
काञ्चन:
TypeAdjective
Root
FormFeminine, Accusative, Singular
जातुever/at any time
जातु:
TypeIndeclinable
Rootजातु
अपश्यम्I saw
अपश्यम्:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperfect (Laṅ), 1st, Singular, Parasmaipada
सर्वाम्all/entire
सर्वाम्:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormFeminine, Accusative, Singular
श्रियम्prosperity/wealth
श्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Accusative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
आत्म-वीर्येणby their own valor
आत्म-वीर्येण:
Karana
TypeNoun
Rootआत्मवीर्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
लब्धाम्obtained
लब्धाम्:
TypeAdjective
Rootलभ्
Formक्त (past passive participle), Feminine, Accusative, Singular
पर्याकार्षुःthey drew/placed (under control)
पर्याकार्षुः:
TypeVerb
Rootकृष्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
पाण्डवाःthe Pāṇḍavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
माम्me
माम्:
Karma
TypeNoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
S
Sañjaya
P
Pāṇḍavas
G
Gavalgaṇa
A
Ajātaśatru (Yudhiṣṭhira)
M
Mahendra (Indra)