Shloka 16
भीष्म-द्रोणादिभिः पाण्डवसेनाक्षयकाल-निर्णयः | Time-estimates for the depletion of the Pāṇḍava forces
Bhīṣma–Droṇa council
तत्र ते पृथिवीपाला यथोत्साहं यथाबलम् | विविशु: शिबिराण्यत्र द्रव्यवन्ति सहस्रश:,उन्हीं बहुमूल्य आवश्यक सामग्रियोंसे सम्पन्न हजारों छावनियोंमें वे भूपाल अपने बल और उत्साहके अनुरूप युद्धके लिये उद्यत होकर रहते थे
tatra te pṛthivīpālā yathotsāhaṃ yathābalam | viviśuḥ śibirāṇy atra dravyavanti sahasraśaḥ ||
Dort bezogen jene Könige, ein jeder nach Eifer und Kraft, Quartier in den Lagern — zu Tausenden —, reich versehen mit notwendigen und kostbaren Vorräten, und blieben zum Krieg bereit. Die Szene zeigt, wie weltliche Macht sich durch Ressourcen und Vorbereitung ordnet, während der heraufziehende Konflikt die Frage aufwirft, ob eine solche Mobilmachung mit dem Dharma im Einklang steht.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the practical side of kṣatriya politics—enthusiasm, strength, and material provisioning determine readiness for war—while implicitly setting the stage for the ethical tension of whether such vast preparation serves dharma or accelerates adharma.
Vaiśampāyana describes many allied kings arriving and settling into thousands of well-stocked military camps, each taking position according to his capability, poised for the impending conflict.