Shloka 6
भीष्म–रामसंयुगनिवृत्तिः
Bhishma and Rama: Restraint and Withdrawal in the Engagement
स्त्रीभावे परिनिर्विण्णा पुंस्त्वार्थ कृतनिश्चया । भीष्मे प्रतिचिकीर्षामि नास्मि वार्येति वै पुन:,“मुझे स्त्रीके स्वरूपसे विरक्ति हो गयी है, अतः पुरुषशरीरकी प्राप्तिके लिये दृढ़ निश्चय लेकर तपस्यामें प्रवृत्त हुई हूँ। भीष्मसे अवश्य बदला लेना चाहती हूँ, अतः आपलोग मुझे रोकें नहीं!
strībhāve parinirviṇṇā puṁstvārthaṁ kṛtaniścayā | bhīṣme praticikīrṣāmi nāsmi vāryeti vai punaḥ ||
„Des Überdrusses an der Frauenrolle bin ich überdrüssig geworden; darum habe ich fest beschlossen, Mannsein zu erlangen, und habe deshalb Askesen auf mich genommen. Ich bin entschlossen, an Bhīṣma Vergeltung zu üben; versucht nicht, mich zurückzuhalten — wahrlich, ich lasse mich nicht aufhalten.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical force of resolve (niścaya) and the transformative power of tapas, while also exposing the peril of vengeance: a single injury can harden into a life-defining vow that drives the larger currents of war and destiny.
A figure associated with Amba’s grievance declares intense disillusionment with womanhood, undertakes austerities to attain male status, and insists on pursuing retaliation against Bhishma, refusing any attempt by others to dissuade or restrain this course.