Shloka 4
Pāṇḍava-senā-niryāṇa and Vyūha-vibhāga (पाण्डवसेनानिर्याण तथा व्यूहविभाग)
Devanagari script
अवाक्शिरा भीमसेन: समुदैक्षत केशवम् | नेत्राभ्यां लोहितान्ताभ्यामाशीविष इव श्वसन्,भीमसेनने फुफकारते हुए विषधर नागकी भाँति लंबी साँसें खींचते हुए सिर नीचे किये लाल नेत्रोंसे भगवान् श्रीकृष्णकी ओर देखा
Transliteration
avākśirā bhīmasenaḥ samudaikṣata keśavam | netrābhyāṃ lohitāntābhyām āśīviṣa iva śvasan |
Translation
Sanjaya sprach: Mit gesenktem Haupt richtete Bhīmasena seinen Blick auf Keśava. Schwer atmend wie eine giftige Schlange, schaute er mit an den Rändern geröteten Augen—gezähmte Wut und Entschlossenheit sammelten sich vor dem nahenden Konflikt.
Word by Word
अवाक्शिराःwith head bent down
अवाक्शिराः:
Karta
TypeAdjective
Rootअवाक्शिरस्
FormMasculine, Nominative, Singular
भीमसेनःBhimasena
भीमसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
समुदैक्षतlooked at, beheld
समुदैक्षत:
TypeVerb
Rootसम् + उद् + ईक्ष्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular
केशवम्Keshava (Krishna)
केशवम्:
Karma
TypeNoun
Rootकेशव
FormMasculine, Accusative, Singular
नेत्राभ्याम्with (his) two eyes
नेत्राभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootनेत्र
FormNeuter, Instrumental, Dual
लोहितान्ताभ्याम्having red ends/corners (i.e., red-rimmed)
लोहितान्ताभ्याम्:
Karana
TypeAdjective
Rootलोहितान्त
FormNeuter, Instrumental, Dual
आशीविषःa venomous serpent
आशीविषः:
Karta
TypeNoun
Rootआशीविष
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
श्वसन्breathing, hissing
श्वसन्:
Karta
TypeVerb
Rootश्वस्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaB
Bhīmasena (Bhīma)K
Keśava (Kṛṣṇa)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes