Shloka 61

युध्यस्वाद्य रणे यत्त: पश्याम: पुरुषो भव | यस्तु शत्रुमभिज्ञाय शुद्धं पौरुषमास्थित:

yudhyasvādya raṇe yattaḥ paśyāmaḥ puruṣo bhava | yastu śatrumabhijñāya śuddhaṃ pauruṣamāsthitaḥ

Sañjaya sprach: „Kämpft heute in der Schlacht mit voller Entschlossenheit; lasst uns sehen—seid ein wahrer Mann. Denn wer den Feind klar erkannt hat und in reiner, männlicher Tapferkeit feststeht, handelt nach der geraden Kriegerethik: Mut ohne Trug, dem Gegner gegenüber, wie er ist.“

युध्यस्वfight (you)!
युध्यस्व:
TypeVerb
Rootयुध्
Formलोट्, आत्मनेपद, मध्यम, एकवचन
अद्यtoday
अद्य:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootअद्य
रणेin battle
रणे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootरण
Formनपुंसक, सप्तमी, एकवचन
यत्तःstriving / exerted
यत्तः:
कर्ता
TypeAdjective
Rootयत
Formक्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पश्यामःwe see / let us see
पश्यामः:
TypeVerb
Rootपश्
Formलट्, परस्मैपद, उत्तम, बहुवचन
पुरुषःa man
पुरुषः:
कर्ता
TypeNoun
Rootपुरुष
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भवbe (become)!
भव:
TypeVerb
Rootभू
Formलोट्, परस्मैपद, मध्यम, एकवचन
यःwho
यः:
कर्ता
TypePronoun
Rootयद्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुbut / indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
शत्रुम्the enemy
शत्रुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशत्रु
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अभिज्ञायhaving recognized
अभिज्ञाय:
TypeVerb
Rootअभि-ज्ञा
Formक्त्वा (ल्यप्), कर्तरि
शुद्धम्pure / unalloyed
शुद्धम्:
TypeAdjective
Rootशुद्ध
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
पौरुषम्manliness / valor
पौरुषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपौरुष
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
आस्थितःhaving adopted / standing upon
आस्थितः:
कर्ता
TypeVerb
Rootआ-स्था
Formक्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

संजय उवाच

संजय (Sañjaya)
शत्रु (enemy)

Educational Q&A

The verse upholds kṣatriya-ethics: true valor is ‘śuddha pauruṣa’—courage that is direct and untainted by trickery, grounded in clear recognition of the foe and steadfast resolve in battle.

Sañjaya reports an exhortation to enter combat immediately and prove one’s manliness/heroism. The emphasis is on facing the enemy knowingly and standing firm in straightforward martial effort.