Shloka 12
Udyoga-parva Adhyāya 137 — Bhīṣma–Droṇa Counsel and the Ethics of Restraint
“यह सारी पृथ्वी मौतकी दाढ़ोंके बीचमें जा पहुँची है। तुम संधिके द्वारा इसकी रक्षा करो। तुम्हारे बड़े भाई युधिष्ठिर धर्मात्मा, दयालु, मधुरभाषी और दिद्वान् हैं। तुम अपने मनका सारा कलुष यहीं धो-बहाकर उन पुरुषसिंह युधिष्ठिरकी शरणमें जाओ ।।
vaiśampāyana uvāca |
dṛṣṭas tvaṃ pāṇḍavena vyapanītaśarāsanaḥ |
praśāntabhṛkuṭiḥ śrīmān kṛtā śāntiḥ kulasya naḥ ||
Vaiśampāyana sprach: „Wenn der Sohn Pāṇḍus (Yudhiṣṭhira) dich sieht, wie du den Bogen beiseitegelegt hast, wie sich deine zuvor zusammengezogenen Brauen beruhigt und geglättet haben und du den Zorn abgelegt hast—wieder strahlend in deiner natürlichen Würde—, dann werden wir gewiss sein, dass du Frieden in unserem Geschlecht gestiftet hast.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Peace is shown not only by words but by visible self-restraint: laying aside weapons and calming anger. Ethical leadership is measured by the capacity to renounce wrath and restore harmony within the family and polity.
In the Udyoga Parva’s peace-effort context, the speaker describes how Yudhiṣṭhira will recognize genuine reconciliation: the other party is seen disarmed, with a softened expression and regained dignity—signs that true peace has been secured for the Kuru lineage.