Shloka 20
Udyoga Parva Adhyāya 132 — Vidura’s Counsel on Udyama, Yaśas, and Kṣātra-Dharma
कायर! तेरे इष्ट और आपूर्त कर्म नष्ट हो गये, सारी कीर्ति धूलमें मिल गयी और भोगका मूल साधन राज्य भी छिन गया, अब तू किसलिये जी रहा है? ।। शत्रुर्निमज्जता ग्राह्मो जड्घायां प्रपतिष्यता । विपरिच्छिन्नममूलो5पि न विषीदेत् कथंचन
śatrur nimajjata grāhyo jaḍghāyāṃ prapatiṣyatā | viparicchinnam amūlo 'pi na viṣīdet kathaṃcana ||
Vāyu sprach: „Feigling! Deine verdienstvollen Werke (iṣṭa und pūrta) sind vernichtet, dein ganzer Ruhm ist zu Staub geworden, und das Reich — die Wurzel deiner Genüsse — ist dir entrissen. Wozu lebst du nun? Den Feind, selbst wenn er versinkt, muss man packen; wenn er ausgleitet und zu fallen droht, muss man ihn an der Hüfte treffen. Und selbst wenn man von jeder Stütze abgeschnitten und scheinbar wurzellos ist, darf man keinesfalls in Verzweiflung versinken.“
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse urges unwavering resolve: even when circumstances are broken and support seems lost, one should not collapse into despair; in conflict, one must act decisively rather than hesitate.
Vāyu addresses a person in a crisis of defeat and loss, pressing him toward firmness and action, framing the moment as a test of courage and duty rather than a reason for self-pity.