Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Adhyāya 128 — Proposal to Restrain Keśava; Sātyaki’s Warning and Vidura–Dhṛtarāṣṭra Counsel

दुःसहायस्य लुब्धस्य धृतराष्ट्रो5श्ुते फलम्‌ । दुष्ट सहायकोंसे युक्त, मूढ़, अज्ञानी, लोभी और दुरात्मा पुत्रको अपना राज्य सौंप देनेका फल महाराज धुृतराष्ट्र स्वयं भोग रहे हैं || १३ ह ।। कथं हि स्वजने भेदमुपेक्षेत महीपति: । भिन्न हि स्वजनेन त्वां प्रहसिष्यन्ति शत्रव:,कोई भी राजा स्वजनोंमें फैलती हुई फ़ूटकी उपेक्षा कैसे कर सकता है? राजन! स्वजनोंमें फूट डालकर उनसे विलग होनेवाले आपकी सभी शत्रु हँसी उड़ायेंगे। महाराज! जिस आपत्तिको साम अथवा भेदनीतिसे पार किया जा सकता है, उसके लिये आत्मीयजनोंपर दण्डका प्रयोग कौन करेगा?

duḥsahāyasya lubdhasya dhṛtarāṣṭro ’śnute phalam | kathaṃ hi svajane bhedam upekṣeta mahīpatiḥ | bhinnaḥ hi svajanena tvāṃ prahasiṣyanti śatravaḥ ||

Vaiśampāyana sprach: „König Dhṛtarāṣṭra kostet selbst die Folge davon, dass er sein Reich einem Sohn anvertraute, der gierig, verblendet und von verderbter Gesinnung ist, umgeben von bösen Ratgebern. Denn wie könnte ein Herrscher einen Riss übersehen, der sich unter den Seinen ausbreitet? Sobald du von deiner eigenen Sippe getrennt bist, werden deine Feinde dich nur verspotten.“

दुःसहायस्यof one having bad/evil allies
दुःसहायस्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootदुःसहाय
FormMasculine, Genitive, Singular
लुब्धस्यof the greedy one
लुब्धस्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootलुब्ध
FormMasculine, Genitive, Singular
धृतराष्ट्रःDhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
अश्नुतेenjoys/experiences
अश्नुते:
Karta
TypeVerb
Rootअश् (अश्नुते)
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
फलम्result, fruit
फलम्:
Karma
TypeNoun
Rootफल
FormNeuter, Accusative, Singular
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
स्वजनेamong one’s own people/kinsmen
स्वजने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्वजन
FormMasculine, Locative, Singular
भेदम्division, schism
भेदम्:
Karma
TypeNoun
Rootभेद
FormMasculine, Accusative, Singular
उपेक्षेतshould overlook/ignore
उपेक्षेत:
Karta
TypeVerb
Rootउप-ईक्ष्
FormOptative, 3rd, Singular, Parasmaipada
महीपतिःking (lord of the earth)
महीपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहीपति
FormMasculine, Nominative, Singular
भिन्नःseparated, divided
भिन्नः:
TypeAdjective
Rootभिन्न
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
स्वजनेनby/from one’s own people (kinsmen)
स्वजनेन:
Karana
TypeNoun
Rootस्वजन
FormMasculine, Instrumental, Singular
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormAccusative, Singular
प्रहसिष्यन्तिwill laugh at, will mock
प्रहसिष्यन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-हस्
FormSimple Future, 3rd, Plural, Parasmaipada
शत्रवःenemies
शत्रवः:
Karta
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Dhṛtarāṣṭra
Ś
śatravaḥ (enemies)