Shloka 48

इदं संनिहितं तात समग्र पार्थिवं बलम्‌

idaṃ saṃnihitaṃ tāta samagraṃ pārthivaṃ balam

Vaiśampāyana sprach: „Mein Kind, hier steht in voller Stärke das gesamte königliche Heer versammelt.“

इदम्this
इदम्:
Karta
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
संनिहितम्assembled, present, stationed
संनिहितम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-नि-धा (धातु) → संनिहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तातO dear (son), O child
तात:
TypeNoun
Rootतात (संबोधन-शब्द)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन
समग्रम्entire, complete
समग्रम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसमग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पार्थिवम्royal, of kings/earthly
पार्थिवम्:
Karta
TypeAdjective
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
बलम्army, force
बलम्:
Karta
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
T
tāta (addressed listener, traditionally Janamejaya)
P
pārthiva-bala (the royal army/host)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical gravity of political decisions when power is fully mobilized: once the entire royal force is assembled, the responsibility to choose restraint, diplomacy, or war becomes immense because the potential harm is vast.

The narrator Vaiśampāyana informs his listener that the kings’ forces have gathered completely and are standing ready—signaling that events have reached a decisive stage in the Udyoga Parva’s march toward war.