Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Virāṭa-sabhāyāṃ Saṃniveśaḥ — Assembly at Virāṭa’s Hall and Kṛṣṇa’s Diplomatic Counsel

मिथ्योपचारेण यथा हाुनेन कृच्छं महत्‌ प्राप्तमसहा[रूपम्‌ | न चापि पार्थो विजितो रणे तैः स्वतेजसा धृतराष्ट्रस्य पुत्र:,कौरवोंके इस मिथ्या व्यवहार तथा छल-कपटके कारण पाण्डवोंको कितना महान्‌ और असहा कष्ट भोगना पड़ा है, यह भी आपलोगोंसे छिपा नहीं है। धृतराष्ट्रके उन पुत्रोंने अपने बल और पराक्रमसे कुन्तीपुत्र युधिष्ठिरको किसी युद्धमें पराजित नहीं किया था (छलसे ही इनका राज्य छीना)

mithyopacāreṇa yathā hānena kṛcchraṁ mahat prāptam asahā-rūpam | na cāpi pārtho vijito raṇe taiḥ svatejasā dhṛtarāṣṭrasya putraiḥ ||

Durch falsche Behandlung und trügerische List wurden die Pāṇḍavas gezwungen, ein großes und unerträgliches Unheil zu erleiden—das ist euch nicht verborgen. Und Pārtha (der Sohn Kuntīs) wurde von Dhṛtarāṣṭras Söhnen niemals im Kampf durch ihre eigene Tapferkeit besiegt; durch Betrug wurde ihm das Reich entrissen.

मिथ्याfalsely, wrongly
मिथ्या:
TypeIndeclinable
Rootमिथ्या
उपचारेणby (false) conduct/behavior, by treatment
उपचारेण:
Karana
TypeNoun
Rootउपचार
FormMasculine, Instrumental, Singular
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
हानेनby loss, by deprivation
हानेन:
Karana
TypeNoun
Rootहान
FormFeminine, Instrumental, Singular
कृच्छ्रम्hardship, distress
कृच्छ्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृच्छ्र
FormNeuter, Accusative, Singular
महत्great
महत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Accusative, Singular
प्राप्तम्obtained, reached, undergone
प्राप्तम्:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
Formक्त (past passive participle), Neuter, Accusative, Singular
असहारूपम्of unbearable nature/form
असहारूपम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअसह-रूप
FormNeuter, Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
पार्थःPārtha (son of Pṛthā; Arjuna/Yudhiṣṭhira per context)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
विजितःconquered, defeated
विजितः:
TypeVerb
Rootवि-जि
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
तैःby them
तैः:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Instrumental, Plural
स्वतेजसाby (his/their) own splendor/valor
स्वतेजसा:
Karana
TypeNoun
Rootस्व-तेजस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
धृतराष्ट्रस्यof Dhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रस्य:
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Singular
पुत्रैःby the sons
पुत्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Instrumental, Plural

श्रीकृष्ण उवाच

Ś
Śrī Kṛṣṇa
P
Pāṇḍavas
P
Pārtha (Kuntīputra—contextually Yudhiṣṭhira)
D
Dhṛtarāṣṭra
D
Dhṛtarāṣṭra’s sons (Kauravas)