Shloka 40
स्त्री-विलापः — गान्धार्याः रणभूमिदर्शनं शापवचनं च
Battlefield Lament and Gāndhārī’s Curse
शक्तेन बहुभृत्येन विपुले तिष्ठता बले । उभयत्र समर्थन श्रुतवाक्येन चैव ह,महाबाहु मधुसूदन! तुम शक्तिशाली थे। तुम्हारे पास बहुत-से सेवक और सैनिक थे। तुम महान् बलमें प्रतिष्ठित थे। दोनों पक्षोंसे अपनी बात मनवा लेनेकी सामर्थ्य तुममें मौजूद थी। तुमने वेद-शास्त्रों और महात्माओंकी बातें सुनी और जानी थीं। यह सब होते हुए भी तुमने स्वेच्छासे कुरुकुलके नाशकी उपेक्षा की--जानबूझकर इस वंशका विनाश होने दिया। यह तुम्हारा महान् दोष है, अतः तुम इसका फल प्राप्त करो
śaktena bahubhṛtyena vipule tiṣṭhatā bale | ubhayatra samarthena śrutavākyena caiva ha |
„O Mahābāhu, Madhusūdana! Du warst mächtig, gestützt von vielen Dienern und Kriegern, fest gegründet in gewaltiger Stärke. Du konntest beide Seiten dazu bringen, deinen Rat anzunehmen; und du hattest die Lehren der Veden, der Śāstra und die Worte der Weisen gehört und verstanden. Dennoch hast du aus eigenem Willen versäumt, den Untergang des Kuru-Geschlechts zu verhindern, und wissentlich zugelassen, dass diese Dynastie vernichtet wurde. Das ist eine schwere Schuld an dir; darum empfange ihre Folge.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Power and knowledge increase moral accountability: one who has influence over both sides and understands dharma is blamed more severely for failing to prevent foreseeable, catastrophic harm.
In the aftermath of the war (Strī Parva’s lamentation context), a reproach is voiced toward Kṛṣṇa (addressed as Madhusūdana), accusing him that despite his strength, followers, and authority to persuade both parties, he allowed the Kuru lineage to be destroyed and must bear the resulting moral consequence.