Shloka 38
स्त्री-विलापः — गान्धार्याः रणभूमिदर्शनं शापवचनं च
Battlefield Lament and Gāndhārī’s Curse
Devanagari script
ततः कोपपरीताज्जी पुत्रशोकपरिप्लुता । जगाम शौरिं दोषेण गान्धारी व्यथितेन्द्रिया,तदनन्तर उनके सारे अंगोंमें क्रोध व्याप्त हो गया। पुत्रशोकमें डूब जानेके कारण उनकी सारी इन्द्रियाँ व्याकुल हो उठीं। उस समय गान्धारीने सारा दोष श्रीकृष्णके ही माथे मढ़ दिया
Translation
Daraufhin wurde Gāndhārī von Zorn ergriffen und von der Trauer um ihre Söhne überflutet; all ihre Sinne gerieten in Aufruhr. Da wälzte sie die ganze Schuld auf Śauri, das heißt auf Kṛṣṇa, ab.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
कोपपरीताovercome by anger
कोपपरीता:
Karta
TypeAdjective
Rootकोपपरीत
FormFeminine, Nominative, Singular
जीindeed (emphatic particle)
जी:
TypeIndeclinable
Rootजी
पुत्रशोकपरिप्लुताflooded/overwhelmed by grief for her sons
पुत्रशोकपरिप्लुता:
Karta
TypeAdjective
Rootपुत्रशोकपरिप्लुत
FormFeminine, Nominative, Singular
जगामwent
जगाम:
TypeVerb
Rootगम्
FormPerfect, Third, Singular
शौरिम्Śauri (Kṛṣṇa)
शौरिम्:
Karma
TypeNoun
Rootशौरि
FormMasculine, Accusative, Singular
दोषेणby/with blame; as a fault
दोषेण:
Karana
TypeNoun
Rootदोष
FormMasculine, Instrumental, Singular
गान्धारीGāndhārī
गान्धारी:
Karta
TypeNoun
Rootगान्धारी
FormFeminine, Nominative, Singular
व्यथितेन्द्रियाwhose senses were distressed/agitated
व्यथितेन्द्रिया:
Karta
TypeAdjective
Rootव्यथितेन्द्रिय
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes