Adhyaya 22

Verse 1

गान्धारी बोलीं--भीमसेनने जिसे मार गिराया था, वह शूरवीर अवन्तीनरेश बहुतेरे बन्धु-बान्धवोंसे सम्पन्न था; परंतु आज उसे बन्धुहीनकी भाँति गीध और गीदड़ नोच- नोचकर खा रहे हैं,मतवाले हाथीके समान उस परम दुर्जय वीरको सब ओरसे घेरकर ये चन्द्रमुखी रमणियाँ रो रही हैं ।।

Gāndhārī sprach: „Jener heldenhafte König von Avanti, den Bhīmasena zu Boden schlug, hatte einst viele Verwandte und Verbündete. Doch heute liegt er da, als wäre er ohne Familie: Geier und Schakale zerreißen ihn und fressen ihn. Wie ein rasender Elefant ist dieser nahezu unbezwingbare Krieger nun von allen Seiten umringt, während diese mondgesichtigen Frauen rings um ihn klagen.“

Verse 2

त॑ पश्य कदन कृत्वा शूराणां मधुसूदन । शयानं वीरशयने रुधिरेण समुक्षितम्‌,मधुसूदन! देखो, अनेकों शूरवीरोंका संहार करके वह खूनसे लथपथ हो वीरशय्यापर सो रहा है

Vaiśampāyana sprach: „O Madhusūdana, sieh nur: Nachdem er viele Helden ins Verderben gestürzt hat, liegt er nun auf dem Lager des Kriegers, vom Blut durchtränkt.“

Verse 3

तं शुगालाश्व कड्काश्ष क्रव्यादाश्न पृथग्विधा: । तेन तेन विकर्षन्ति पश्य कालस्य पर्ययम्‌,उसे सियार, कंक और नाना प्रकारके मांसभक्षी जीव-जन्तु इधर-उधर खींच रहे हैं। यह समयका उलट-फेर तो देखो

Vaiśampāyana sprach: „Verschiedene fleischfressende Tiere — Schakale, Hyänen, Geier und andere — zerren jenen Leib hierhin und dorthin. Sieh, wie die Zeit alles umgekehrt hat.“

Verse 4

शयानं वीरशयने शूरमाक्रन्दकारिणम्‌ | आवन्त्यमभितो नार्यो रुदत्य: पर्युपासते,भयानक मारकाट मचानेवाले इस शूरवीर अवन्तीनरेशको वीरशय्यापर सोया हुआ देख उसकी स्त्रियाँ रोती हुई उसे सब ओरसे घेरकर बैठी हैं

Vaiśampāyana sprach: „Als sie den König von Avanti, jenen tapferen Krieger, auf dem Lager des Helden liegen sahen, zum Anlass des Klagens geworden, setzten sich seine Frauen von allen Seiten um ihn und weinten.“

Verse 5

प्रातिपेयं महेष्वासं हतं भल्लेन बाह्विकम्‌ | प्रसुप्तमिव शार्दूलं पश्य कृष्ण मनस्विनम्‌,श्रीकृष्ण! देखो, महाधनुर्धर प्रतीपनन्दन मनस्वी बाह्लिक भल्लसे मारे जाकर सोये हुए सिंहके समान पड़े हैं

Vaiśampāyana sprach: „Sieh, o Kṛṣṇa: Prātīpeya Bāhlika, ein hervorragender Bogenschütze, ist von einem Bhalla-Pfeil erschlagen worden. Dieser hochgesinnte Krieger liegt dort wie ein Tiger, der in Schlaf gefallen ist.“

Verse 6

अतीव मुखवर्णोडस्य निहतस्यापि शो भते । सोमस्येवाभिपूर्णस्य पौर्णमास्यां समुद्यत:,रणभूमिमें मारे जानेपर भी पूर्णमासीको उगते हुए पूर्ण चन्द्रमाकी भाँति इनके मुखकी कान्ति अत्यन्त प्रकाशित हो रही है

Vaiśampāyana sprach: Obgleich er erschlagen ist, leuchtet der Glanz seines Antlitzes überaus hell—wie der Vollmond, der in der Vollmondnacht aufgeht, vollkommen erfüllt von Mondlicht.

Verse 7

पुत्रशोकाभिततप्तेन प्रतिज्ञां चाभिरक्षता । पाकशासनिना संख्ये वार्थक्षत्रि्निपातित:

Vaiśampāyana sprach: Vom Kummer um seinen Sohn verzehrt und entschlossen, sein Gelübde zu wahren, wurde er im Getümmel der Schlacht von Pākaśāsana (Indra) niedergestreckt.

Verse 8

एकादश चमूर्भित्त्वा रक्ष्यमाणं महात्मना । सत्यं चिकीर्षता पश्य हतमेनं जयद्रथम्‌

Vaiśampāyana sprach: „Nachdem er elf Schlachtformationen durchbrochen hat, seht Jayadratha erschlagen daliegen—obwohl ihn ein großer Krieger bewachte—weil einer entschlossen war, ein feierliches Gelübde wahr zu machen.“

Verse 9

श्रीकृष्ण! पुत्रशोकसे संतप्त हो अपनी की हुई प्रतिज्ञाका पालन करते हुए इन्द्रकुमार अर्जुनने युद्धस्थलमें वृद्धक्षत्रके पुत्र जयद्रथको मार गिराया है। यद्यपि उसकी रक्षाकी पूरी व्यवस्था की गयी थी

Vaiśampāyana sprach: „O Śrī Kṛṣṇa! Von Trauer um seinen Sohn gepeinigt und doch unbeirrbar im Gelübde, das er abgelegt hatte, erschlug Arjuna, Indras Sohn, auf dem Schlachtfeld Jayadratha, den Sohn Vṛddhakṣatras. Obwohl jede Vorkehrung zu Jayadrathas Schutz getroffen worden war, durchbrach Arjuna, der Großgesinnte, entschlossen, sein Versprechen wahr zu machen, elf Akṣauhiṇīs an Truppen und tötete ihn. Dort liegt Jayadratha; seht ihn an. O Janārdana, Geier und Schakale zerreißen und verzehren Jayadratha, den Herrn von Sindhu und Sauvīra, stolz und hochgemut.“

Verse 10

संरक्ष्यमाणं भायाभिरनुरक्ताभिरच्युत । भीषयन्त्यो विकर्षन्ति गहनं निम्नमन्तिकात्‌

Vaiśampāyana sprach: „O Acyuta! Obwohl seine ihm ergebenen Gemahlinnen ihn zu schützen suchen, schrecken Schakalinnen sie auf und zerren Jayadrathas Leichnam von ihrer Seite fort, hin zu einer nahen, tiefen Grube.“

Verse 11

तमेता:ः पर्युपासन्ते रक्ष्यमाणं महाभुजम्‌ । सिन्धुसौवीरभर्तारें काम्बोजयवनस्त्रिय:

Vaiśampāyana sprach: Die Frauen aus den Ländern der Kāmboja und Yavana saßen ringsum den mächtigarmigen Herrn von Sindhu und Sauvīra, ihm dienend und ihn umsorgend; und durch sie wurde er bewacht und in Sicherheit gehalten.

Verse 12

यदा कृष्णामुपादाय प्राद्रवत्‌ केकयै: सह । तदैव वध्य: पाण्डूनां जनार्दन जयद्रथ:

Vaiśampāyana sprach: „O Janārdana! An eben jenem Tag, da Jayadratha Kṛṣṇā (Draupadī) ergriff und mit den Kekayas entfloh, war er bereits des Todes würdig durch die Hand der Pāṇḍavas. Doch aus Rücksicht auf die Ehre Duḥśalās schenkten sie ihm damals das Leben. Warum, o Kṛṣṇa, haben dieselben Pāṇḍavas heute diese Rücksicht nicht abermals geehrt?“

Verse 13

दुःशलां मानयद्धिस्तु तदा मुक्तो जयद्रथ: । कथमटद्य न तां कृष्ण मानयन्ति सम ते पुनः

Vaiśampāyana sprach: „Wahrlich, aus Achtung vor Duḥśalā wurde Jayadratha damals freigelassen. O Kṛṣṇa, o Janārdana — wie kommt es, dass jene Pāṇḍavas ihr heute nicht abermals dieselbe Ehrerbietung erweisen?“

Verse 14

सैषा मम सुता बाला विलपन्ती च दुःखिता । आत्मना हन्ति चात्मानमाक्रोशन्ती च पाण्डवान्‌

Vaiśaṃpāyana sprach: „Seht — dies ist meine junge Tochter Duḥśalā. Vom Kummer überwältigt, klagt sie laut; und während sie gegen die Pāṇḍavas aufschreit, schlägt sie sich in ihrer Qual selbst an den Leib.“

Verse 15

कि नु दुःखतरं कृष्ण परं मम भविष्यति । यत्‌ सुता विधवा बाला स्नुषाश्न निहतेश्वरा:

Vaiśampāyana sprach: „O Kṛṣṇa, welches Leid könnte für mich größer sein als dies: dass meine noch junge Tochter zur Witwe geworden ist und dass all meine Schwiegertöchter ohne ihre Herren zurückgeblieben sind?“

Verse 16

हा हा धिग्‌ दुःशलां पश्य वीतशोकभयामिव । शिरो भर्तुरनासाद्य धावमानामितस्तत:,हाय! हाय, धिक्कार है! देखो, देखो दःशला शोक और भयसे रहित-सी होकर अपने पतिका मस्तक न पानेके कारण इधर-उधर दौड़ रही है

Vaiśampāyana sprach: „Weh, weh—welch Schande! Seht Duḥśalā: sie wirkt, als sei sie aller Trauer und Furcht entleert. Da sie den abgeschlagenen Kopf ihres Gatten nicht finden kann, läuft sie hierhin und dorthin.“

Verse 17

वारयामास य: सर्वान्‌ पाण्डवान्‌ पुत्रगृद्धिन: । स हत्वा विपुला: सेना: स्वयं मृत्युवशं गत:

Der, der aus dem Drang, seinen Sohn zu schützen, ganz allein alle Pāṇḍavas aufhielt—nachdem er gewaltige Heere niedergemacht hatte—fiel schließlich selbst unter die Herrschaft des Todes.

Verse 18

त॑ मत्तमिव मातजुूं वीरं॑ परमदुर्जयम्‌ । परिवार्य रुदन्त्येताः स्त्रियश्षुन्द्रोपमानना:

Vaiśampāyana sprach: Jenen Helden umringend—wie einen vom Wahnsinn Ergriffenen—einen mächtigen Krieger, überaus schwer zu bezwingen, weinten jene Frauen, deren Gesichter durch Kummer verdunkelt und entstellt waren, laut um ihn herum.