Shloka 8
अध्याय २१ — गान्धार्या वैकर्तनदर्शनम्
Gāndhārī’s Viewing of Vaikartana/Karṇa
अनाधुृष्य: परैर्युद्धे शत्रुभिर्मघवानिव । युगान्ताग्निरिवार्चिष्मान् हिमवानिव निश्चल:ः,माधव! जिससे निरन्तर उद्विग्न रहनेके कारण धर्मराज युधिष्ठिरको चिन्ताके मारे तेरह वर्षोतक नींद नहीं आयी, जो युद्धस्थलमें इन्द्रके समान शत्रुओंके लिये अजेय था, प्रलयंकर अग्निके समान तेजस्वी और हिमालयके समान निश्चल था, वही वीर कर्ण धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनके लिये शरणदाता हो मारा जाकर आँधीसे टूटकर पड़े हुए वृक्षके समान धराशायी हो गया है
anādṛṣyaḥ parair yuddhe śatrubhir maghavān iva | yugāntāgnir ivārciṣmān himavān iva niścalaḥ ||
Vaiśampāyana sprach: Im Kampf war er für andere unangreifbar, wie Maghavān (Indra) gegenüber seinen Feinden; er loderte wie das Feuer am Ende eines Weltzeitalters und stand unbeweglich wie Himavān (der Himalaya). So war der Held Karṇa—der Dhṛtarāṣṭras Sohn Duryodhana zur Zuflucht geworden war—und nun liegt er erschlagen auf der Erde, wie ein Baum, den der Sturm zerbrochen hat. Die Stelle betont die tragische Umkehr des Krieges: Selbst der mächtigste Beschützer, standhaft und strahlend, wird zu Fall gebracht und hinterlässt Trauer, dharmische Abrechnung und die nackte Vergänglichkeit weltlicher Macht.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the impermanence of strength and status: even one who seems invincible and steadfast can fall. Ethically, it intensifies the Strī-parvan mood of lamentation and reflection—war consumes protectors and protected alike, forcing survivors to confront the moral cost of ambition and enmity.
Vaiśampāyana describes Karṇa’s former battlefield might through grand similes (Indra-like, end-of-age fire, Himalaya-like) and then states the reversal: Karṇa, who served as Duryodhana’s chief refuge and support, has been slain and lies fallen like a storm-toppled tree.