Shloka 12
आयोधनदर्शनम्
Viewing the Battlefield of Kurukṣetra
क्रव्यादैर्भक्ष्यमाणान् वै गोमायुबलवायसै: । भूतै: पिशाचै रक्षोभिविविधैश्वष निशाचरै:,कुरुक्षेत्रमें पहुँचकर उन अनाथ स्त्रियोंने वहाँ मारे गये अपने पुत्रों, भाइयों, पिताओं तथा पतियोंके शरीरोंको देखा, जिन्हें मांसभक्षी जीव-जन्तु, गीदड़समूह, कौए, भूत, पिशाच, राक्षस और नाना प्रकारके निशाचर नोच-नोचकर खा रहे थे
kravyādair bhakṣyamāṇān vai gomāyu-balavāyasaiḥ | bhūtaiḥ piśācai rakṣobhir vividhaiś ca niśācaraiḥ ||
Vaiśaṃpāyana sprach: „Auf dem Feld von Kurukṣetra erblickten jene schutzlosen Frauen die Leiber ihrer dort erschlagenen Söhne, Brüder, Väter und Gatten — nun zerrissen und verzehrt von fleischfressenden Wesen: Schakalrudeln, Krähen und mancherlei nächtlich umherstreifenden Gestalten wie Bhūtas, Piśācas und Rākṣasas.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical cost of war: the suffering of innocents and the loss of human dignity after violence. It implicitly critiques triumphalism by showing that the consequences of adharma in conflict fall heavily on the bereaved, especially unprotected women.
As Vaiśampāyana narrates, the bereft women arrive at Kurukṣetra and see the slain bodies of their relatives being torn and eaten by scavengers and fearsome night-roaming beings (bhūtas, piśācas, rākṣasas). This intensifies the atmosphere of mourning in the Strī Parva.