Shloka 15
Adharmic Victory as Unstable; Rules of Restraint, Mediation, and Conciliation (अधर्मविजय-अध्रुवत्व तथा क्षमा-नयः)
नामित्रो विनिकर्तव्यो नातिच्छेद्य:ः कथठ्चन । जीवित हाृप्यतिच्छिन्न: संत्यजेच्च कदाचन,शत्रुके साथ छल नहीं करना चाहिये। उसे किसी प्रकार भी अत्यन्त उच्छिन्न करना उचित नहीं है। अत्यन्त क्षत-विक्षत कर देनेपर वह कभी अपने जीवनका त्याग भी कर सकता है
bhīṣma uvāca | nāmitro vinikartavyo nāticchedyaḥ kathaṃcana | jīvitaṃ hṛpyaticchinnaḥ saṃtyajec ca kadācana ||
Bhishma sprach: „Man soll den Feind nicht täuschen, noch ihn auf irgendeine Weise übermäßig verstümmeln oder niedermetzeln. Wird einem Menschen die Grundlage seines Lebens entzogen und wird er schwer verwundet, so kann er in Verzweiflung sogar sein Leben aufgeben.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even in conflict, dharma requires restraint: do not mutilate or excessively harm an enemy. Cruel overkill that destroys a person’s capacity to live can drive him to despair and self-destruction, which is ethically blameworthy.
In the Shanti Parva’s instruction on righteous conduct, Bhishma advises Yudhishthira on humane limits in warfare and punishment, warning against brutal treatment of foes.