Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Kośārtha-Rājadharma: Ethical Revenue Collection and Social Regulation (कोशार्थ-राजधर्मः)

जलौकावत्‌ पिबेद्‌ राष्ट्र मुदुनैव नराधिप: । व्याप्रीव च हरेत्‌ पुत्रान्‌ संदशेन्न च पीडयेत्‌,जैसे जोंक धीरे-धीरे शरीरका रक्त चूसती है, उसी प्रकार राजा भी कोमलताके साथ ही राष्ट्रसे कर वसूल करे। जैसे बाघधिन अपने बच्चेको दाँतसे पकड़कर इधर-उधर ले जाती है; परंतु न तो उसे काटती है और न उसके शरीरमें पीड़ा ही पहुँचने देती है, उसी तरह राजा कोमल उपायोंसे ही राष्ट्रका दोहन करे

jalaukāvat pibed rāṣṭraṃ mudunaiva narādhipaḥ | vyāghrīvaca haret putrān saṃdaśen na ca pīḍayet ||

Bhishma sprach: „Ein König soll die Abgaben aus seinem Reich sanft einziehen – wie ein Blutegel, der das Blut nach und nach trinkt. Und wie eine Tigerin ihre Jungen zwischen den Zähnen trägt, ohne sie zu beißen oder zu verletzen, so soll der Herrscher das Königreich mit milden Mitteln ‚melken‘, nur das nehmen, was ihm zusteht, ohne seine Untertanen zu bedrängen.“

जलौकावत्like a leech
जलौकावत्:
TypeIndeclinable
Rootजलौका
Formतुलनार्थे अव्ययम् (वत्-प्रत्ययान्त)
पिबेत्should drink/suck
पिबेत्:
TypeVerb
Rootपा (पिबति)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
राष्ट्रम्the kingdom/state
राष्ट्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootराष्ट्र
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्
मृदुनाwith gentleness
मृदुना:
Karana
TypeAdjective
Rootमृदु
Formपुंलिङ्गम्/नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया, एकवचनम्
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
Formनिपातः
नराधिपःthe king (lord of men)
नराधिपः:
Karta
TypeNoun
Rootनराधिप
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्
व्याघ्रीवlike a tigress
व्याघ्रीव:
TypeNoun
Rootव्याघ्री
Formस्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम् (इव-निपातेन सह)
and
:
TypeIndeclinable
Root
Formसमुच्चयार्थकः निपातः
हरेत्should carry/take away
हरेत्:
TypeVerb
Rootहृ (हरति)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
पुत्रान्the cubs/young ones
पुत्रान्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र
Formपुंलिङ्गम्, द्वितीया, बहुवचनम्
संदशेत्should bite/grip with teeth
संदशेत्:
TypeVerb
Rootसम् + दंश् (दशति)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
not
:
TypeIndeclinable
Root
Formनिषेधार्थकः निपातः
and
:
TypeIndeclinable
Root
Formसमुच्चयार्थकः निपातः
पीडयेत्should cause pain/afflict
पीडयेत्:
TypeVerb
Rootपीड् (पीडयति)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

भीष्य उवाच

B
Bhishma
K
king (naradhipa)
K
kingdom/realm (rashtra)
L
leech (jalauka)
T
tigress (vyaghri)
C
cubs/offspring (putra)