Shloka 6
Yogakṣema, Purohita, and the Mucukunda–Vaiśravaṇa Dialogue (योगक्षेम–पुरोहित–मुचुकुन्दवैश्रवणसंवादः)
स हन्यमाने सैन्ये स्वे मुचुकुन्दो नराधिप: । गर्हयामास विद्धांसं पुरोहितमरिंदम:,इस प्रकार अपनी सेनाको मारी जाती देखकर शत्रुदमन राजा मुचुकुन्दने अपने विद्धान् पुरोहित वसिष्ठजीको इसके लिये उलाहना दिया
sa hanyamāne sainye sve mucukundo narādhipaḥ | garhayāmāsa viddhāṁsaṁ purohitam ariṁdamaḥ ||
Bhīṣma sprach: Als sein eigenes Heer niedergemetzelt wurde, tadelte König Mucukunda—Bezwinger der Feinde—seinen gelehrten Hauspriester. Angesichts des Untergangs wendet sich der König an die moralische und rituelle Autorität, auf die er vertraut, und macht sie für jene Ratschläge und Riten verantwortlich, die Schutz und rechte Ordnung hätten sichern sollen.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights accountability in leadership and counsel: when disaster strikes, a king scrutinizes the guidance and ritual assurances provided by his trusted priest. It raises an ethical question about where responsibility lies—between the ruler’s decisions, the adviser’s counsel, and the unpredictable outcomes of conflict.
As Mucukunda’s own forces are being slaughtered, he reacts by censuring his learned purohita (identified in the accompanying gloss as Vasiṣṭha), implying that the priest’s advice or rites failed to avert the calamity.