Shloka 56
राजवृत्त-रक्षा-प्रणिधि-षाड्गुण्योपदेशः
Royal Conduct, Protection, Intelligence, and Policy Measures
कृतज्ञं प्राज्ञमक्षुद्रं दृढभक्तिं जितेन्द्रियम् । धर्मनित्यं स्थितं नीत्यं मन्त्रिणं पूजयेन्नप:,राजाको उचित है कि वह कृतज्ञ, विद्वान, महामना, राजाके प्रति दृढ़ भक्ति रखनेवाले, जितेन्द्रिय, नित्य धर्मपरायण और नीतिज्ञ मन्त्रीका आदर करे
kṛtajñaṃ prājñam akṣudraṃ dṛḍha-bhaktiṃ jitendriyam | dharma-nityaṃ sthitaṃ nītyaṃ mantriṇaṃ pūjayen nṛpaḥ ||
Vasumanā sprach: Der König soll als Minister den ehren, der dankbar, weise, großherzig und frei von Kleinlichkeit ist; fest dem Wohl des Königs ergeben, selbstbeherrscht, beständig im Dharma und wohlgegründet in rechter Staatskunst. Ein solcher Ratgeber stärkt die gerechte Herrschaft und bewahrt das Reich vor verderblichen Entschlüssen.
वसुमना उवाच
Educational Q&A
A ruler must choose and honor ministers of character: grateful, wise, noble-minded, loyal, self-controlled, dharma-centered, and skilled in policy. Such virtues make counsel trustworthy and governance stable.
In the Shānti Parva’s instruction on kingship and peace-time governance, Vasumanā lays down a criterion for royal administration: the king should respect and elevate a minister who embodies moral integrity and practical political wisdom.