Shloka 5
राज्ञोऽभिषेकः, अराजकदोषः, दण्डधारणस्य आवश्यकता
Royal Consecration, the Fault of Kinglessness, and the Necessity of Enforcement
अकामद्वेषयुक्तस्य दण्डनीत्या युधिष्ठिर । समदर्शिनिश्च भूतेषु भैक्ष्याश्रमप्दं भवेत्,कुन्तीनन्दन! नरश्रेष्ठ! चारों आश्रमोंके धर्मोका पालन करनेवाले सदाचारपरायण पुरुषोंको जिन फलोंकी प्राप्ति होती है, वे ही सब राग-द्वेष छोड़कर दण्डनीतिके अनुसार बर्ताव करनेवाले राजाको भी प्राप्त होते हैं। युधिष्ठि!! यदि राजा सब प्राणियोंपर समान दृष्टि रखनेवाला है तो उसे संन्यासियोंको प्राप्त होनेवाली गति प्राप्त होती है
akāmadveṣayuktasya daṇḍanītyā yudhiṣṭhira | samadarśinaś ca bhūteṣu bhaikṣyāśramapadaṃ bhavet, kuntīnandana! naraśreṣṭha! |
Bhīṣma sagte: „O Yudhiṣṭhira, wenn ein König frei ist von Begehren und Hass, nach den Grundsätzen der daṇḍanīti—Strafe und Gerechtigkeit—regiert und alle Wesen mit gleichem Blick betrachtet, dann erlangt er den Zustand und das Ziel, die dem Weg des Bettelmönchs, des Entsagenden (sannyāsin), eigen sind. So werden die Früchte, die Männer rechter Lebensführung durch die pflichtgemäße Befolgung der vier Āśramas gewinnen, auch von einem Herrscher gewonnen, der Anhaftung und Abneigung abgelegt hat und durch gerechte Disziplin regiert; und ist er allen Geschöpfen gegenüber unparteiisch, so gelangt er zum höchsten Weg, demselben wie der sannyāsin.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler who governs by just discipline (daṇḍanīti) while remaining free from desire and hatred, and who is impartial toward all beings, can attain the same spiritual fruit associated with the renunciant’s path—showing that inner detachment and fairness can sanctify even worldly kingship.
In the Śānti Parva dialogue on kingship and dharma, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira that true royal duty is not mere power but ethical governance: impartiality, self-control, and justice elevate a king to the highest moral and spiritual standing.