Shloka 46
Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
उत्पाताश्व निपाताश्च सुयुद्ध सुपलायितम् | शस्त्राणां पालन ज्ञानं तथैव भरतर्षभ,सेनाको पुष्ट करनेवाले अनेक प्रकारके योग, हाथी, घोड़ा, रथ और मनुष्य-सेनाकी भाँति-भाँतिकी व्यूह-रचना, नाना प्रकारके युद्धकौशल, जैसे ऊपर उछल जाना, नीचे झुककर अपनेको बचा लेना, सावधान होकर भलीभाँति युद्ध करना, कुशलतापूर्वक वहाँसे निकल भागना--इन सब उपायोंका भी इस ग्रन्थमें वर्णन है। भरतश्रेष्ठ! शस्त्रोंके संरक्षण और प्रयोगके ज्ञानका भी उसमें उल्लेख है
bhīṣma uvāca | utpātāśva-nipātāś ca suyuddha-supalāyitam | śastrāṇāṁ pālana-jñānaṁ tathaiva bharatarṣabha ||
Bhishma sprach: „O Stier unter den Bharatas, diese Abhandlung beschreibt auch viele praktische Übungen, die ein Heer stärken: Methoden, Elefanten, Pferde, Streitwagen und Fußvolk in verschiedene Formationen zu ordnen; vielfältige Kriegskünste wie das Aufspringen, das tiefe Ducken zum Selbstschutz, das Kämpfen in wachsamer Standhaftigkeit und der geschickte Rückzug vom Feld. Sie legt auch dar, wie Waffen zu bewahren und recht zu gebrauchen sind.“
भीष्म उवाच