Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

शोकाकुल-युधिष्ठिरं प्रति कुन्त्याः कालोचितोपदेशः | Kuntī’s Timely Counsel to the Grief-Stricken Yudhiṣṭhira

इत्युक्तो धर्मराजस्तु मात्रा बाष्पाकुलेक्षण: । उवाच वाक्यं धर्मात्मा शोकव्याकुलितेन्द्रिय:,माताके ऐसा कहनेपर धर्मराज युधिष्ठिरके नेत्रोंमें आँसू भर आया, शोकसे उनकी इन्द्रियाँ व्याकुल हो गयीं और वे धर्मात्मा नरेश उनसे इस प्रकार बोले--'माँ! आपने इस गोपनीय बातको गुप्त रखकर मुझे बड़ा कष्ट दिया"

ity ukto dharmarājas tu mātrā bāṣpākulekṣaṇaḥ | uvāca vākyaṃ dharmātmā śokavyākulitendriyaḥ ||

So von seiner Mutter angesprochen, füllten sich König Yudhiṣṭhiras Augen mit Tränen. Von Kummer überwältigt und in seinen Sinnen erschüttert, erwiderte jener rechtschaffene Herrscher—klagend, dass sie ihm durch das Verbergen einer so vertraulichen Sache tiefen Schmerz bereitet habe.

इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उक्तःhaving been spoken to / addressed
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
धर्मराजःKing Dharma (Yudhiṣṭhira)
धर्मराजः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मराज
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
मात्राby (his) mother
मात्रा:
Karana
TypeNoun
Rootमातृ
FormFeminine, Instrumental, Singular
बाष्पाकुल-ईक्षणःwhose eyes were filled with tears
बाष्पाकुल-ईक्षणः:
TypeAdjective
Rootबाष्पाकुलेक्षण
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
वाक्यम्a statement/words
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
TypeAdjective
Rootधर्मात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
शोक-व्याकुलित-इन्द्रियःwhose senses were agitated by grief
शोक-व्याकुलित-इन्द्रियः:
TypeAdjective
Rootशोकव्याकुलितेन्द्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Dharmarāja (Yudhiṣṭhira)
M
Mother (Kuntī)