Shloka 35
अध्याय ५७ — राज्ञः नित्यप्रयत्नः, रक्षा-प्रधानता, तथा त्याग-नीतिः
Chapter 57: Constant Royal Vigilance, Primacy of Protection, and Principles of Dismissal
स्वकर्मनिरता यस्य जना विषयवासिन: । असंघातरता दान्ता: पाल्यमाना यथाविधि,जिसके राज्यमें निवास करनेवाले लोग विधिपूर्वक सुरक्षित एवं पालित होकर अपने- अपने कर्ममें संलग्न, शरीरमें आसक्ति न रखनेवाले और जितेन्द्रिय हों, अपने वशमें रहते हों, शिक्षा देने और ग्रहण करने योग्य हों, आज्ञा पालन करते हों, कलह और विवादसे दूर रहते हों और दान देनेकी रुचि रखते हों, वह राजा श्रेष्ठ है
svakarmaniratā yasya janā viṣayavāsinaḥ | asaṅghātaratā dāntāḥ pālyamānā yathāvidhi ||
Bhīṣma sprach: Wahrhaft vortrefflich ist der König, in dessen Reich die Menschen, obgleich sie inmitten weltlicher Angelegenheiten leben, nach der Vorschrift rechtmäßig geschützt und versorgt werden; sie bleiben ihren eigenen Pflichten zugewandt, frei vom Anhaften an Körper und Genüsse, und selbstbeherrscht—lebend in Zucht und Ordnung.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king’s excellence is measured by the dharmic condition of his subjects: when people are properly protected and governed, they can adhere to their own duties and cultivate self-restraint and non-attachment.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma describes the marks of an ideal ruler by describing the disciplined, duty-oriented, well-protected state of the people living in that king’s realm.