Shloka 38
स पाण्डवेयस्य मन:समुत्थितं नरेन्द्र शोक॑ व्यपकर्ष मेधया । भवद्विधा हुत्तमबुद्धिविस्तरा विमुह्यमानस्य नरस्य शान्तये,“नरेन्द्र! पाण्डुनन्दन युधिष्ठिरके हृदयमें जो शोक उमड़ आया है, उसे आप अपनी बुद्धिके द्वारा दूर कीजिये। आप-जैसे उत्तम बुद्धिके विस्तारवाले पुरुष ही मोहग्रस्त मनुष्यके शोकसंतापको दूर करके उसे शान्ति दे सकते हैं!
sa pāṇḍaveyasya manaḥ-samutthitaṃ narendra śokaṃ vyapakarṣa medhayā | bhavad-vidhā hy uttama-buddhi-vistarā vimuhyamānasya narasya śāntaye ||
Vaiśampāyana sprach: „O König, vertreibe mit deiner unterscheidenden Weisheit den Kummer, der im Herzen Yudhiṣṭhiras, des Sohnes Pāṇḍus, aufgewallt ist. Männer wie du—deren Verstand weit und vortrefflich ist—sind es, die den Schmerz und das innere Brennen eines vom Wahn Verwirrten zu nehmen und ihn zur Ruhe zurückzuführen vermögen.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Grief born of inner turmoil and delusion is not ended by force but by medhā—clear, discerning wisdom—offered through compassionate counsel. Those with mature understanding have a duty to steady the bewildered and lead them back to śānti (peace).
Vaiśampāyana frames the scene of instruction: Yudhiṣṭhira is overwhelmed by sorrow, and the king being addressed is urged to use his superior intellect to remove that grief and pacify him—setting the tone for the Shānti Parva’s extended ethical and philosophical counsel after the war.