Shloka 12
Śānti-parva Adhyāya 44 — Post-War Reassignment of Residences and Restorative Consolation (शान्तिपर्व अध्याय ४४)
दुर्मुखस्य च वेश्माग्र्यं श्रीमत् कनकभूषणम् । पूर्णपडझमदलाक्षीणां स्त्रीणां शयनसंकुलम्,दुर्मुखका श्रेष्ठ भवन तो और भी सुन्दर था। उसे सुवर्णसे सुसज्जित किया गया था। खिले हुए कमलदलके समान नेत्रोंवाली सुन्दर स्त्रियोंकी शय्याओंसे भरा हुआ वह भवन युधिष्ठिरने सदा अपना प्रिय करनेवाले सहदेवको दिया। जैसे कुबेर कैलासको पाकर संतुष्ट हुए थे, उसी प्रकार उस सुन्दर महलको पाकर सहदेवको बड़ी प्रसन्नता हुई
vaiśampāyana uvāca | durmukhasya ca veśmāgryaṃ śrīmat kanakabhūṣaṇam | pūrṇa-padma-dalākṣīṇāṃ strīṇāṃ śayana-saṅkulam |
Vaiśampāyana sprach: „Und das vornehmste Herrenhaus Durmukhas—glanzvoll, mit Gold geschmückt—war angefüllt mit den Lagern schöner Frauen, deren Augen wie völlig geöffnete Lotosblätter waren.“ (Im weiteren Zusammenhang weist Yudhiṣṭhira solche Residenzen seinen Brüdern zu und spiegelt damit königliche Ordnung, Freigebigkeit und die ethische Pflicht des Herrschers, Reichtum und Wohlstand ohne Parteilichkeit zu verteilen.)
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights royal prosperity and the orderly allocation of luxury within a kingdom; in the broader context it supports the ethic of responsible kingship—wealth and comforts are to be managed and distributed in a structured, duty-bound manner rather than through whim.
Vaiśampāyana describes an exceptionally splendid mansion associated with Durmukha, richly decorated with gold and filled with the sleeping arrangements of beautiful women; it forms part of a larger description of palatial residences being assigned and enjoyed within the royal setting.