Shloka 48

Āścarya-kathana: Brāhmaṇa–Nāga Dialogue on Sūrya (Vivasvat) and the ‘Second Sun’ Phenomenon

Devanagari script

यदिदं सप्तमं जन्म पद्मजं ब्रह्मणो नूप । तत्रैष धर्म: कथित: स्वयं नारायणेन ह,नरेश्वर! यह जो ब्रह्माजीका भगवान्‌के नाभिकमलसे सातवाँ जन्म हुआ है, इसमें स्वयं नारायणने ही कल्पके आरम्भमें जगद्धाता शुद्धस्वरूप ब्रह्माको इस धर्मका उपदेश दिया; फिर ब्रह्माजीने सबसे पहले प्रजापति दक्षको इस धर्मकी शिक्षा दी

Transliteration

yad idaṃ saptamaṃ janma padmajaṃ brahmaṇo nūpa | tatraiṣa dharmaḥ kathitaḥ svayaṃ nārāyaṇena ha, nareśvara |

Translation

Vaiśampāyana sprach: O König, in jenem siebten Geborenwerden Brahmās, des Lotosgeborenen, wurde eben dieser Dharma gelehrt—ja, von Nārāyaṇa selbst. Zu Beginn des Äons unterwies der Herr den reinherzigen Brahmā, den Schöpfer der Welten, in diesem Dharma; und danach gab Brahmā diese Lehre vom Dharma zuerst an den Prajāpati Dakṣa weiter.

Word by Word

• {'yad idam': 'this which (is being spoken of here)', 'saptamam': 'seventh', 'janma': 'birth

• origin', 'padmajam': 'lotus-born (epithet of Brahmā)', 'brahmaṇaḥ': 'of Brahmā', 'nūpa': 'O king (vocative address)', 'tatra': 'there

• in that context/occasion', 'eṣaḥ dharmaḥ': 'this Dharma

• this law/teaching of righteousness', 'kathitaḥ': 'taught

• declared', 'svayam': 'personally

• Himself', 'nārāyaṇena': 'by Nārāyaṇa', 'ha': 'indeed

• emphatic particle (traditional narrative marker)', 'nareśvara': 'O lord of men

• O king', 'kalpa-ārambhe': 'at the beginning of the kalpa (aeon)', 'jagaddhātā': 'sustainer/creator of the world(s) (epithet of Brahmā)', 'śuddha-svarūpa': 'of pure nature/essence', 'upadeśa': 'instruction

• teaching', 'prajāpati': 'lord of creatures

• progenitor', 'dakṣa': 'Dakṣa (a Prajāpati)'}

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Brahmā (Padmaja)
• Nārāyaṇa
• Dakṣa (Prajāpati)
• Kalpa