Shloka 22
Adhyāya 348: Nāga–Nīgabhāryā Saṃvāda on Anger, Hope, and Ethical Response
जो सम्पूर्ण जगत्के साक्षी, अजन्मा, अन्तर्यामी, पुराणपुरुष, सूर्यके समान तेजस्वी, ईश्वर और सब प्रकारसे सबकी गति हैं, उन परमेश्वरको तुम सब लोग एकाग्रचित्त होकर प्रणाम करो; क्योंकि उन वासुदेवस्वरूप नारायण ऋषिको शेषशायी भी प्रणाम करते हैं २१ ।।
sa hi lokayoniḥ amṛtasya padaṃ sūkṣmaṃ parāyaṇam acalaṃ hi padam | tat sāṅkhyayogibhir udāravṛtaṃ buddhyā yatātmabhir idaṃ sanātanam ||
Er ist wahrlich der Schoß-Ursprung der Welten und der feine, unsterbliche Zustand—die höchste Zuflucht, die wahrhaft unbewegliche Wohnstatt. Diese ewige Wirklichkeit wird von Sāṅkhya- und Yoga-Übenden erfasst und getragen, von disziplinierten Seelen mit verfeinerter Einsicht; darum soll man, mit gesammeltetem Geist, vor jenem Herrn niederfallen, dem inneren Lenker und letzten Ziel aller Wesen.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Supreme Being is the subtle, immortal, and immutable goal—the highest refuge—and that disciplined seekers of Sāṅkhya and Yoga approach this eternal reality through purified insight and self-control; hence reverence and single-pointed devotion are ethically appropriate responses.
Vaishampayana describes the Supreme Lord (identified in the surrounding context with Narayana/Vasudeva) as the origin and final destination of all beings, emphasizing that even exalted spiritual paths like Sāṅkhya and Yoga culminate in recognizing and honoring this ultimate, unshakable abode.