Previous Verse
Next Verse

Shloka 90

Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)

कपि शब्दका अर्थ वराह एवं श्रेष्ठ है और वृष कहते हैं धर्मको। मैं धर्म और श्रेष्ठ वराहरूपधारी हूँ; इसलिये प्रजापति कश्यप मुझे “वृषाकपि' कहते हैं ।। नचादिं न मध्यं तथा चैव नान्तं कदाचिद्‌ विदन्ते सुराश्चासुराश्च । अनाद्यो हा[मध्यस्तथा चाप्यनन्तः प्रगीतो5हमीशो विभुलोंकसाक्षी,मैं जगत्‌का साक्षी और सर्वव्यापी ईश्वर हूँ। देवता तथा असुर भी मेरे आदि, मध्य और अन्तका कभी पता नहीं पाते हैं; इसलिये मैं “अनादि', “अमध्य” और “अनन्त” कहलाता हूँ

kapi-śabdasya arthaḥ varāha evaṃ śreṣṭhaḥ, vṛṣa iti dharmam āhuḥ | ahaṃ dharmaś ca śreṣṭha-varāha-rūpa-dhārī ca; tasmāt prajāpatiḥ kaśyapo māṃ “vṛṣākapi” iti vadati || na cādiṃ na madhyaṃ tathā caiva nāntaṃ kadācid vidanti surāś cāsurāś ca | anādyo ’ham amadhyas tathā cāpy anantaḥ, pragīto ’ham īśo vibhur loka-sākṣī ||

„Das Wort kapi bezeichnet den Eber und bedeutet auch ‚der Vorzügliche‘; und vṛṣa soll Dharma heißen. Ich bin Dharma und trage die Gestalt des höchsten Ebers; darum nennt mich Prajāpati Kaśyapa ‚Vṛṣākapi‘. Weder die Götter noch die Asuras erkennen jemals wahrhaft meinen Anfang, meine Mitte oder mein Ende. Daher werde ich gepriesen als ‚Anfanglos‘, ‚Ohne Mitte‘ und ‚Endlos‘ — der allgegenwärtige Herr, Zeuge der Welten.“

nanot
na:
TypeIndeclinable
Rootna
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
ādimbeginning
ādim:
Karma
TypeNoun
Rootādi
FormMasculine, Accusative, Singular
nanot
na:
TypeIndeclinable
Rootna
madhyammiddle
madhyam:
Karma
TypeNoun
Rootmadhya
FormMasculine, Accusative, Singular
tathālikewise/so
tathā:
TypeIndeclinable
Roottathā
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
evaindeed/just
eva:
TypeIndeclinable
Rooteva
nanot
na:
TypeIndeclinable
Rootna
antamend
antam:
Karma
TypeNoun
Rootanta
FormMasculine, Accusative, Singular
kadācitever/at any time
kadācit:
TypeIndeclinable
Rootkadācit
vidantithey know/find
vidanti:
TypeVerb
Root√vid (jñāne)
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
surāḥgods
surāḥ:
Karta
TypeNoun
Rootsura
FormMasculine, Nominative, Plural
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
asurāḥdemons/asuras
asurāḥ:
Karta
TypeNoun
Rootasura
FormMasculine, Nominative, Plural
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
anādyaḥbeginningless
anādyaḥ:
TypeAdjective
Rootanādi
FormMasculine, Nominative, Singular
ahamI
aham:
Karta
TypePronoun
Rootasmad
FormNominative, Singular
amadhyaḥwithout a middle
amadhyaḥ:
TypeAdjective
Rootamadhya
FormMasculine, Nominative, Singular
tathālikewise
tathā:
TypeIndeclinable
Roottathā
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
apialso/even
api:
TypeIndeclinable
Rootapi
anantaḥendless/infinite
anantaḥ:
TypeAdjective
Rootananta
FormMasculine, Nominative, Singular
pragītaḥis sung/celebrated
pragītaḥ:
TypeVerb
Rootpra-√gai (gāne)
FormMasculine, Nominative, Singular, Past passive participle (kta)
ahamI
aham:
Karta
TypePronoun
Rootasmad
FormNominative, Singular
īśaḥlord
īśaḥ:
TypeNoun
Rootīśa
FormMasculine, Nominative, Singular
vibhuḥall-pervading/mighty
vibhuḥ:
TypeAdjective
Rootvibhu
FormMasculine, Nominative, Singular
loka-sākṣīwitness of the world
loka-sākṣī:
TypeNoun
Rootloka + sākṣin
FormMasculine, Nominative, Singular

तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ

K
Kaśyapa
P
Prajāpati
D
Devas (Surāḥ)
A
Asuras
V
Vṛṣākapi (epithet)
V
Varāha (boar-form)