Shloka 78
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
युलभोवाच नवभिरन्नवश्िश्वैव दोषैर्वग्बुद्धिदूषणै: । अपेतमुपपन्नार्थमष्टादशगुणान्वितम्,सुलभा बोली--राजन्! वाणी और बुद्धिको दूषित करनेवाले जो नौ-नौ दोष हैं, उनसे रहित, अठारह गुणोंसे सम्पन्न और युक्तिसंगत अर्थसे युक्त पदसमूहको वाक्य कहते हैं। उस वाक्यमें सौक्ष्म्य, सांख्य, क्रम, निर्णय और प्रयोजन-ये पाँच प्रकारके अर्थ रहने चाहिये
sulabhovāca navabhir annaiva doṣair vāgbuddhidūṣaṇaiḥ | apetam upapannārtham aṣṭādaśaguṇānvitam ||
Sulabhā sprach: „O König, eine Aussage (vākya) ist jene Wortfügung, deren Sinn stimmig und fest begründet ist, frei von den neun Fehlern, die die Rede verderben, und den neun, die den Verstand verderben, und ausgestattet mit achtzehn Tugenden. In einer solchen Aussage sollen fünf Arten von Sinn enthalten sein: Feinheit (saukṣmya), analytische Klarheit (sāṅkhya), rechte Reihenfolge, klare Entscheidung und ein deutliches Ziel.“
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Sulabhā defines what counts as a proper, ethical, and intellectually sound statement: it must avoid faults that distort speech and understanding, possess recognized virtues, convey a coherent meaning, and include subtle precision, analytical clarity, orderly progression, definite conclusion, and a clear purpose.
In the Sulabhā–Janaka dialogue within the Śānti Parva, Sulabhā instructs the king on standards of correct discourse, setting criteria for meaningful speech as part of a broader philosophical exchange on wisdom and conduct.