Shloka 28
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
पज्चविंशतिमं प्रश्न॑ पप्रच्छान्वीक्षिकी तदा । विश्वाविश्वं तथाश्चाश्वृं मित्र वरुणमेव च,पृथ्वीनाथ! तत्पश्चात् उन्होंने वेदके सम्बन्धमें चौबीस प्रश्न पूछे। फिर आन्चीक्षिकी विद्याके सम्बन्धमें पचीसवाँ प्रश्न उपस्थित किया। वे चौबीस प्रश्न इस प्रकार हैं--१. विश्वा क्या है? २. अविश्व क्या है? ३. अश्वा कया है? ४. अश्व क्या है? ५. मित्र क्या है? ६. वरुण क्या है?
pañcaviṁśatitamaṁ praśnaṁ papracchānvīkṣikī tadā | viśvāviśvaṁ tathā cāśvaṁ mitra varuṇam eva ca pṛthvīnātha |
Yājñavalkya sprach: „Dann stellte er die fünfundzwanzigste Frage, über die Disziplin der rationalen Untersuchung (Ānvīkṣikī). O Herr der Erde! Nachdem er vierundzwanzig Fragen über den Veda gestellt hatte, fragte er weiter: ‚Was ist viśvā (das All)? Was ist aviśva (das Nicht-All)? Was ist aśva (das Pferd)? Was ist an-aśva (das Nicht-Pferd)? Was ist Mitra? Was ist Varuṇa?‘“
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse frames a shift from purely Vedic questioning to Ānvīkṣikī—disciplined rational inquiry—by posing paired contrast-questions (all/not-all, horse/non-horse) and invoking Vedic deities (Mitra, Varuṇa). It highlights that understanding dharma and reality involves both scriptural tradition and careful conceptual analysis.
Yājñavalkya reports that, after a set of twenty-four questions about the Veda, the interlocutor raises the twenty-fifth question concerning Ānvīkṣikī and lists specific items to be defined or understood: viśvā, aviśva, aśva, non-aśva, and the deities Mitra and Varuṇa.