Shloka 21
नारद–शुक संवादः (Nārada–Śuka Dialogue): Tyāga, Saṃyama, and Vyakta–Avyakta Viveka
शड्खदुन्दुभिनिर्धोषैविविधैर्गीतवादितै: । क्रियमाणैर्न कम्पेत युक्तस्यैतन्निदर्शनम्,उसके पास बहुत-से शंख और नगाड़ोंकी ध्वनि हो और तरह-तरहके गाने-बजाने किये जायूँ तो भी उसका ध्यान भंग नहीं हो सकता। यही उसकी सुदृढ़ समाधिकी पहचान है
śaṅkha-dundubhi-nirdhoṣaiḥ vividhair gīta-vāditaiḥ | kriyamāṇair na kampeta yuktasyaitad nidarśanam ||
Selbst wenn das Dröhnen vieler Muschelhörner und Kesseltrommeln erschallt und vielfältiger Gesang und Instrumentenspiel fortgeführt wird, erzittert der Geist dessen, der im Yoga wahrhaft diszipliniert ist, nicht und gerät nicht aus der Fassung. Diese Standhaftigkeit im Lärm der Sinne gilt als Kennzeichen fester Samādhi—innerer Sammlung, gegründet auf Selbstbeherrschung.
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
A yogin’s genuine concentration is tested by disturbance: even intense external noise and entertainment do not shake the mind. Unmoved steadiness is the practical sign of mature samādhi and inner discipline.
Yājñavalkya is describing how to recognize true yogic absorption. He gives a vivid example—conches, drums, singing, and instruments—to show that the collected practitioner remains undistracted despite sensory commotion.