Shloka 30
जनक–सुलभा संवादः
Janaka–Sulabhā Dialogue on Mokṣa and Non-attachment
केवलात्मा तथा चैव केवलेन समेत्य वै | स्वतन्त्रश्न स्वतन्त्रेण स्वतन्त्रत्वमवाप्तुते,अद्वितीय परमात्मासे सम्बन्ध स्थापित करके वह तद्रूपताको प्राप्त हो जाता है अर्थात् अद्वितीय परमात्माको प्राप्त हो जाता है। स्वतन्त्र परमेश्वरसे सम्बन्ध रखनेके कारण वह वास्तवमें स्वतन्त्र होकर वास्तविक स्वतन्त्रता प्राप्त कर लेता है
kevalātmā tathā caiva kevalena sametya vai | svatantraś ca svatantrena svatantratvam avāpnute ||
Vasiṣṭha sprach: Wenn das individuelle Selbst, in seiner eigenen reinen Natur stehend, sich mit dem Einen, der absolut unabhängig ist, vereint, erlangt es eben diesen Zustand der Unabhängigkeit. Indem es Beziehung zum nicht-dualen Höchsten Selbst stiftet, wird es Ihm gleichgestaltet—ja, es erreicht die unvergleichliche höchste Wirklichkeit—und gewinnt so wahre Freiheit.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
True freedom (svatantratva) is not mere personal autonomy; it is attained when the individual self aligns and unites with the non-dual Supreme Self, the absolutely independent Reality. Contact with the Independent (Paramātman) makes the self genuinely independent.
In Śānti Parva’s instruction on liberation, Vasiṣṭha explains to his listener that the self, by establishing relation with the non-dual Supreme, becomes of that nature and thereby attains real freedom—framing liberation as union/identity with the Supreme rather than worldly power.