Shloka 11
संचोदनाभिमीतिमानात्मानं चोदयेदथ । तिष्ठन्तमजरं तं तु यत् तदुक्तं मनीषिभि:,बुद्धिमान योगीको चाहिये कि पवित्र हो मनके द्वारा श्रोत्र आदि इन्द्रियोंको शब्द आदि विषयोंसे हटावे एवं बाईस- प्रकारकी प्रेरणाओंद्वारा उस जरारहित जीवात्माको, जिसे मनीषी पुरुषोंने आत्मस्वरूप बताया है, चौबीस तत्त्वोंके समुदायरूप प्रकृतिसे परे परम पुरुष परमात्माकी ओर प्रेरित करे
sañcodanābhimītimān ātmānaṃ codayed atha | tiṣṭhantam ajaraṃ taṃ tu yat tad uktaṃ manīṣibhiḥ ||
Vasiṣṭha sprach: „Darum soll der weise Yogin—mit unterscheidender Entschlossenheit begabt—sein eigenes Selbst antreiben. Er richte sein Inneres auf jene alterslose Wirklichkeit, die unbewegt steht: auf das Selbst, von dem die Weisen sprechen. Mit geläutertem Geist, die Sinne von ihren Gegenständen zurückziehend, soll er sein Streben von der Gesamtheit der stofflichen Prinzipien abwenden und es dem höchsten Purusha zuwenden, jenseits der Natur.“
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse teaches disciplined self-direction: the yogin should consciously urge the mind inward, withdraw the senses from their objects, and orient awareness toward the ageless, unmoving Self as taught by the sages—transcending identification with material nature.
In Śānti Parva’s instruction on liberation, Vasiṣṭha addresses the path of yoga and self-knowledge, advising how a practitioner should guide the inner self toward the imperishable Ātman rather than toward sensory and material engagements.