Shloka 38
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
Devanagari script
पञ्चविंशतिमो विष्णुरनिस्तत्त्वस्तत्त्वसंज्ञित: । तत्त्वसंश्रयणादेतत् तत्त्वमाहुर्मनीषिण:,इन चौबीस तत्त्वोंसे परे जो भगवान् विष्णु (सर्वव्यापी परमात्मा) हैं, उन्हें पचीसवाँ तत्त्व कहा गया है। तत्त्वोंको आश्रय देनेके कारण ही मनीषी पुरुष उन्हें तत्त्व कहते हैं
Translation
Vasiṣṭha sprach: „Jenseits dieser vierundzwanzig Tattvas steht der Herr Viṣṇu — der allgegenwärtige Paramātman —, den man das fünfundzwanzigste Tattva nennt. Weil er den Tattvas Halt und Zuflucht gewährt, nennen die Weisen ihn ‘Tattva’.“
Word by Word
पञ्चविंशतिमःthe twenty-fifth
पञ्चविंशतिमः:
Karta
TypeAdjective
Rootपञ्चविंशति
FormMasculine, Nominative, Singular
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
अनिःAnis (a name/epithet)
अनिः:
Karta
TypeNoun
Rootअनि
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्त्वस्थःabiding in reality/principle
तत्त्वस्थः:
Karta
TypeAdjective
Rootतत्त्वस्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्त्वसंज्ञितःdesignated as ‘tattva’
तत्त्वसंज्ञितः:
Karta
TypeAdjective
Rootतत्त्वसंज्ञित
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्त्वसंश्रयणात्because of being the support/refuge of the tattvas
तत्त्वसंश्रयणात्:
Apadana
TypeNoun
Rootतत्त्वसंश्रयण
FormNeuter, Ablative, Singular
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्त्वम्principle; reality
तत्त्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootतत्त्व
FormNeuter, Accusative, Singular
आहुःthey say/call
आहुः:
TypeVerb
Rootअह्
FormPerfect, Third, Plural, Parasmaipada
मनीषिणःthe wise (men)
मनीषिणः:
Karta
TypeNoun
Rootमनीषिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
वसिष्ठ उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes