Next Verse

Shloka 1

Saṃhāra-krama (The Sequence of Cosmic Dissolution) — Yājñavalkya’s Discourse

युधिष्ठिरने पूछा--तात! धर्मज्ञ कुरुश्रेष्ठ! सांख्य और योगमें कया अन्तर है? यह बतानेकी कृपा करें; क्योंकि आपको सब बातोंका ज्ञान है

Yudhiṣṭhira uvāca—Tāta! dharmajña kuruśreṣṭha! sāṅkhya-yogayoḥ ko 'ntaraḥ? etad vaktum arhasi; yataḥ sarva-viṣayeṣu te jñānam asti.

Yudhiṣṭhira sprach: „Ehrwürdiger Herr—o Kenner des Dharma, Bester unter den Kurus—worin besteht der Unterschied zwischen Sāṅkhya und Yoga? Sei so gütig, es zu erklären; denn du besitzt Einsicht in alle Dinge.“

युधिष्ठिरःYudhishthira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/asked
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
तातO father/sir
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
धर्मज्ञknower of dharma
धर्मज्ञ:
TypeAdjective
Rootधर्मज्ञ
FormMasculine, Vocative, Singular
कुरुश्रेष्ठbest of the Kurus
कुरुश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootकुरुश्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
सांख्येin Sāṅkhya
सांख्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसांख्य
FormNeuter, Locative, Singular
योगेin Yoga
योगे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कःwhat/which
कः:
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Singular
अन्तरःdifference
अन्तरः:
TypeNoun
Rootअन्तर
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्तिis
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
ब्रूहिtell (me)
ब्रूहि:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
कृपयाwith kindness/please
कृपया:
Karana
TypeNoun
Rootकृपा
FormFeminine, Instrumental, Singular
यतःbecause/since
यतः:
TypeIndeclinable
Rootयतस्
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootत्वद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
जानासिyou know
जानासि:
TypeVerb
Rootज्ञा
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
K
Kuru (lineage)

Educational Q&A

The verse frames a foundational ethical-philosophical inquiry: how two respected paths—Sāṅkhya (insight through discriminative knowledge) and Yoga (realization through disciplined practice)—are to be distinguished and understood within dharma.

In the Śānti Parva’s instructional setting, Yudhiṣṭhira respectfully addresses an elder authority as ‘knower of dharma’ and asks for clarification on the doctrinal difference between Sāṅkhya and Yoga, initiating a teaching sequence.