Shloka 39
अव्यक्तकालमान-निर्णयः
Measures of Time from the Unmanifest; Creation, Elements, and the Primacy of Mind
साध्या ऊचु. केनायमावृतो लोक: केन वा न प्रकाशते । केन त्यजति मित्राणि केन स्वर्ग न गच्छति,साध्योंने पूछा--हंस! इस जगत्को किसने आवृत कर रक््खा है? किस कारणसे उसका स्वरूप प्रकाशित नहीं होता है? मनुष्य किस हेतुसे मित्रोंका त्याग करता है? और किस दोषसे वह स्वर्गमें नहीं जाने पाता?
sādhyā ūcuḥ | kenāyam āvṛto lokaḥ? kena vā na prakāśate? kena tyajati mitrāṇi? kena svargaṃ na gacchati? |
Die Sādhyas fragten: „O Haṃsa, wodurch ist diese Welt verhüllt? Aus welchem Grund leuchtet ihr wahres Wesen nicht auf? Weshalb verlässt der Mensch seine Freunde? Und durch welchen Fehltritt gelangt er nicht in den Himmel?“
हंस उवाच
Educational Q&A
The verse frames a moral inquiry: the same inner forces that obscure reality also damage relationships and block higher attainments. It sets up a teaching that ignorance and ethical faults (such as delusion, attachment, greed, anger, or deceit—depending on the ensuing reply) veil the world, disrupt friendship, and prevent the fruits of merit like Svarga.
In Śānti Parva’s didactic setting, the celestial Sādhyas question Haṃsa (the ‘swan’ sage figure) with four linked questions about the causes of delusion, lack of clarity, betrayal of friends, and failure to attain heaven—inviting a concise ethical-philosophical answer.