Shloka 40
अव्यक्त–प्रकृति–इन्द्रियविचारः
The Unmanifest, Prakṛtis, and the Sense-Complex
माता पुत्र: पिता भ्राता भार्या मित्रजनस्तथा | अष्टापदपदस्थाने लक्षमुद्रेव लक्ष्यते,माता, पिता, पुत्र, भ्राता, भार्या और मित्रगण--ये सब सुवर्णके सिक्कोंके स्थानपर रखी हुई लाखकी मुद्राके समान देखे जाते हैं
mātā putraḥ pitā bhrātā bhāryā mitra-janās tathā | aṣṭāpada-pada-sthāne lakṣa-mudreva lakṣyate ||
Parāśara sprach: „Mutter, Sohn, Vater, Bruder, Gattin und selbst der Kreis der Freunde—wenn der wahre Maßstab gegenwärtig ist, erscheinen sie wie eine bloße Lackmarke, hingelegt an die Stelle, wo eine Goldmünze sein sollte.“ Der Vers warnt: Weltliche Bindungen, so lieb sie auch sind, können unerquicklich und leicht erscheinen, wenn man sie am höheren Maß von Wahrheit und Dharma wiegt—zumal dann, wenn Anhaftung das Unterscheidungsvermögen verdrängt.
पराशर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches discernment: even the closest relationships can become ‘counterfeit’ in value when judged against the true standard of dharma and inner truth. It cautions against mistaking emotional attachment for ultimate worth.
Parāśara is delivering an instructive reflection in the Śānti Parva, using a monetary metaphor—gold coin versus lacquer token—to illustrate how worldly ties may appear inferior or illusory when one’s perspective is aligned with higher ethical and spiritual standards.