Shloka 4
Vasiṣṭha on Saṃsāra, Guṇas, and Misattributed Agency
Mahābhārata 12.292
श्रेष्ठ पुरुषको दिया हुआ दान और श्रेष्ठ पुरुषसे प्राप्त हुआ प्रतिग्रह--इन दोनोंका महत्त्व बराबर है तो भी इन दोनोंमेंसे ब्राह्मणके लिये प्रतिग्रह स्वीकार करनेकी अपेक्षा दान देना अधिक पुण्यमय माना गया है ।। न्यायागतं धनं चैव न्यायेनैव विवर्धितम् | संरक्ष्यं यत्नमास्थाय धर्मार्थमिति निश्चय:,जो धन न्यायसे प्राप्त किया गया हो और न्यायसे ही बढ़ाया गया हो, उसको यत्नपूर्वक धर्मके उद्देश्यसे बचाये रखना चाहिये। यही धर्मशास्त्रका निश्चय है
śreṣṭha-puruṣa-kṛtaṃ dānaṃ śreṣṭha-puruṣāt prāptaḥ pratigrahaś ca—ubhayor api mahattvaṃ samānam; tathāpi brāhmaṇasya pratigraha-grahaṇāt dānaṃ kartum adhikaṃ puṇyam iti manyate. nyāyāgataṃ dhanaṃ caiva nyāyenaiva vivardhitam | saṃrakṣyaṃ yatnam āsthāya dharmārtham iti niścayaḥ ||
Parāśara lehrt: Eine Gabe, die ein edler Mensch spendet, und eine Gabe, die man von einem edlen Menschen empfängt, sind von gleicher Bedeutung; doch für einen Brāhmaṇa gilt das Geben als verdienstvoller als das Annehmen. Reichtum, der auf gerechte Weise erworben und auf gerechte Weise vermehrt wurde, soll mit Sorgfalt und Mühe bewahrt werden, in der festen Entschlossenheit, ihn für das Dharma zu verwenden—so lautet der gefestigte Schluss der Dharmaśāstras.
पराशर उवाच
Educational Q&A
Even if giving and receiving from the virtuous are both weighty, a brāhmaṇa is praised more for giving than for accepting; and wealth should be earned and grown by just means, then carefully preserved and directed toward dharma.
In Śānti Parva’s instruction on dharma, Parāśara speaks as a teacher, laying down ethical guidance about gifts, the propriety of accepting them, and the righteous acquisition and use of wealth.